EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Gri dökme demir üretiminde atık bor ilavesinin malzeme özelliklerine etkisi

Merve Koparan, Mehmet Süha Kaya, Murat Can Ocaktan

Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi · 20.07.2026 · 41 (2) · 1289-1298

DOI: 10.17341/gazimmfd.1800738 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, online erschienen am 20.07.2026. Verfasst von Merve Koparan und 2 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 23 Literaturangaben. Gefördert von: Erkunt Sanayi A.Ş..

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bor, döküm sanayinde genellikle artık element olarak kabul edilmekte ve çoğunlukla çelik hurdası aracılığıyla sıvı metale geçmektedir. Eser miktarlarda bile bulunduğunda, dökme demirlerin mikroyapısını ve mekanik davranışlarını önemli ölçüde değiştirebilmektedir. Literatürde artan bor miktarının hem gri dökme demirde hem de küresel grafitli dökme demirde mukavemet kaybına yol açtığı belirtilmektedir. Bu çalışmada, EN-GJL-300 gri dökme demir malzemesinde bor katkısının etkileri, bor oksit (B₂O₃) ve bor karbür (B₄C) ilavesiyle sistematik olarak incelenmiştir.Deneysel çalışmalarda B₂O₃, toz ve pelet formda 0,4 g, 1,2 g, 4 g, 8 g ve 16 g miktarlarında; B₄C ise 40 g miktarında şarja eklenmiştir. Tüm dökümlerden standart çekme numuneleri hazırlanarak mekanik testler uygulanmıştır. Literatürde EN-GJL-300 için sertlik değeri yaklaşık 217 HB olarak verilmektedir. Bu çalışmada ise bor katkısı ile sertlik değerlerinde belirgin düşüşler tespit edilmiştir. Özellikle B₄C katkısı sertliği 192 HB seviyelerine indirerek %10’un üzerinde azalma oluşturmuştur. Çekme ve akma dayanımı değerlerinde en dikkat çekici düşüş, 4 g B₂O₃ ilavesinde gözlenmiş ve bu değerlerde %20’yi aşan kayıplar kaydedilmiştir. Buna karşılık B₄C katkısı daha sınırlı bir etki göstermiş ve dayanım değerlerindeki düşüş %10’un altında kalmıştır.Mikroyapı incelemeleri de mekanik test sonuçlarını desteklemiş, bor ilavesiyle grafit morfolojisinin ve matris yapısının değiştiği görülmüştür. Sonuçlar, borun düşük seviyelerde dahi EN-GJL-300 gri dökme demirin mekanik performansını olumsuz yönde etkilediğini ortaya koymuştur. Bu nedenle, hurda kompozisyonunun dikkatle kontrol edilmesi, dökme demir üretiminde kalite sürekliliği açısından kritik öneme sahiptir.

Förderung

  • Erkunt Sanayi A.Ş.

Zitieren

APA

Koparan, M., Kaya, M. S., & Ocaktan, M. C. (2026). Gri dökme demir üretiminde atık bor ilavesinin malzeme özelliklerine etkisi. Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, 41(2), 1289-1298. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1800738

Vancouver

Koparan M, Kaya MS, Ocaktan MC. Gri dökme demir üretiminde atık bor ilavesinin malzeme özelliklerine etkisi. Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi. 2026;41(2):1289-1298. doi:10.17341/gazimmfd.1800738

BibTeX
@article{Koparan2026,
  author = {Koparan, Merve and Kaya, Mehmet Süha and Ocaktan, Murat Can},
  title = {Gri dökme demir üretiminde atık bor ilavesinin malzeme özelliklerine etkisi},
  journal = {Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {41},
  number = {2},
  pages = {1289--1298},
  doi = {10.17341/gazimmfd.1800738}
}
Kostenlos starten →