Açıklanabilir makine öğrenimi yaklaşımı kullanılarak meme kanseriyle ilişkili BRCA1/2 varyantlarının patojenite değerlendirmesi
Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi · 20.07.2026 · 41 (2) · 1117-1128
DOI: 10.17341/gazimmfd.1781575 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, online erschienen am 20.07.2026. Verfasst von Burak Kolukısa. Die Arbeit wurde bisher 1-mal zitiert (Crossref) und nennt 36 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Meme kanseri, dünya genelinde kadınlarda en sık görülen kanser türüdür ve genetik ile çevresel faktörlerin etkileşimi sonucu ortaya çıkan heterojen bir hastalık grubunu temsil etmektedir. BRCA1/2 genlerindeki patojenik mutasyonlar, yaşam boyu meme kanseri riskini önemli ölçüde artırmakta ve bu durum, erken tanı ile önleyici stratejilerde genetik testlerin kritik rolünü vurgulamaktadır. Bu çalışmada, BRCA1/2 varyantlarının patojenitesinin makine öğrenimi algoritmaları kullanılarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Model geliştirme sürecinde, BRCA1/2 genlerine ait 32.719 varyant içeren kapsamlı bir veri seti ClinVar veritabanından elde edilmiştir. Veri seti sistematik olarak hazırlanmış, ön işleme uygulanmış ve çoklu sınıflandırma (iyi huylu, muhtemel iyi huylu, belirsiz öneme sahip varyant, muhtemel patojenik, patojenik) çerçevesinde analiz edilmiştir. Yedi farklı denetimli sınıflandırma algoritması uygulanmış, en iyi performansı gösteren Aşırı Gradyan Artırma (AGA) modeli ise 10-katlı tabakalı çapraz doğrulama altında Bayes optimizasyonu ile çalıştırılmıştır. AGA modeli %96,12 doğruluk ve %95,67 ağırlıklı-F1 skoru ile en yüksek başarıyı elde etmiştir. Açıklanabilir yapay zekâ yöntemiyle yapılan analizler, modelin sınıflandırma kararlarını hangi özelliklere dayandırdığını ve en yüksek katkıyı sunan kriterlerin öne çıktığını göstermektedir. Bulgular, makine öğrenimi tabanlı yaklaşımların BRCA1/2 varyant yorumlamasında ölçeklenebilir ve klinik açıdan anlamlı araçlar olarak kullanılabileceğini göstermektedir.
Zitieren
APA
Kolukısa, B. (2026). Açıklanabilir makine öğrenimi yaklaşımı kullanılarak meme kanseriyle ilişkili BRCA1/2 varyantlarının patojenite değerlendirmesi. Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, 41(2), 1117-1128. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1781575
Vancouver
Kolukısa B. Açıklanabilir makine öğrenimi yaklaşımı kullanılarak meme kanseriyle ilişkili BRCA1/2 varyantlarının patojenite değerlendirmesi. Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi. 2026;41(2):1117-1128. doi:10.17341/gazimmfd.1781575
BibTeX
@article{Koluksa2026,
author = {Kolukısa, Burak},
title = {Açıklanabilir makine öğrenimi yaklaşımı kullanılarak meme kanseriyle ilişkili BRCA1/2 varyantlarının patojenite değerlendirmesi},
journal = {Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
volume = {41},
number = {2},
pages = {1117--1128},
doi = {10.17341/gazimmfd.1781575}
}
EUVIMED