EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

DNA dizileri için sezgisel yöntemlere dayalı çoklu dizi hizalama yaklaşımlarının karşılaştırılması

Hatice Erdirik, Abdullah Ammar Karcıoğlu, Bahattin Tanyolaç, Hasan Bulut

Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi · 31.03.2026 · 41 (1) · 479-494

DOI: 10.17341/gazimmfd.1610635 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, online erschienen am 31.03.2026. Verfasst von Hatice Erdirik und 3 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 35 Literaturangaben. Gefördert von: Ege Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Biyoenformatik, biyolojik verileri kavramsallaştırmak ve aralarındaki ilişkileri anlamak için matematik, bilgi işlem ve istatistikten faydalanan bir bilim dalıdır. Artan biyolojik veri hacmi, dizi hizalama problemini daha karmaşık hale getirerek manuel çözümleri imkânsız kılmıştır. Bu nedenle, otomatik hesaplama sistemleri geliştirilmiştir. Dizi hizalaması, çiftli ve çoklu olmak üzere iki kategoriye ayrılır. Bu çalışma, genetik algoritma (GA), diferansiyel evrim (DE) ve simüle edilmiş tavlama (SA) algoritmaları gibi meta-sezgisel yöntemleri kullanarak çoklu dizi hizalama problemine odaklanmaktadır. GA, DE, GASA ve DESA algoritmaları önerilmiş ve DNA dizileri üzerinde Needleman-Wunsch algoritmasıyla hizalamalar yapılmıştır. Deneyler, GA'nın en iyi çalışma zamanına sahip olduğunu, DE ve DESA'nın ise daha uzun sürdüğünü göstermiştir. GA, DE ve DESA, GASA'ya göre daha yüksek hizalama puanları üretmiştir. Önerilen algoritmalar, Clustal algoritmasına kıyasla çoğu veri kümesinde daha iyi hizalama puanları sunarken, Clustal en hızlı çalışmayı gerçekleştirmiştir. Ayrıca, önerilen yöntemlerin aynı uzunluktaki diziler üzerinde mevcut algoritmalardan üstün performans gösterdiği tespit edilmiştir. Özellikle dört veri kümesinde (trnN-GUU_rps12, rrn4.5_rps12, rrn5_rps12, psbT_pbf1) önerilen algoritmalar daha yüksek puanlar elde etmiştir.

Förderung

  • Ege Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü

Zitieren

APA

Erdirik, H., Karcıoğlu, A. A., Tanyolaç, B., & Bulut, H. (2026). DNA dizileri için sezgisel yöntemlere dayalı çoklu dizi hizalama yaklaşımlarının karşılaştırılması. Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, 41(1), 479-494. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1610635

Vancouver

Erdirik H, Karcıoğlu AA, Tanyolaç B, Bulut H. DNA dizileri için sezgisel yöntemlere dayalı çoklu dizi hizalama yaklaşımlarının karşılaştırılması. Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi. 2026;41(1):479-494. doi:10.17341/gazimmfd.1610635

BibTeX
@article{Erdirik2026,
  author = {Erdirik, Hatice and Karcıoğlu, Abdullah Ammar and Tanyolaç, Bahattin and Bulut, Hasan},
  title = {DNA dizileri için sezgisel yöntemlere dayalı çoklu dizi hizalama yaklaşımlarının karşılaştırılması},
  journal = {Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {41},
  number = {1},
  pages = {479--494},
  doi = {10.17341/gazimmfd.1610635}
}
Kostenlos starten →