Duyguların siyaseti: dijital çağda utanç, itibar ve denetim
Hitit Sosyal Bilimler Dergisi · 30.04.2026 · 19 (1) · 214-234
DOI: 10.17218/hititsbd.1830364 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, online erschienen am 30.04.2026. Verfasst von Nadir Ateşoğlu. Die Arbeit nennt 51 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu makale, toplumsal düzenin görünmez duygusal mimarisinde utançtan itibara uzanan dönüşümü incelemektedir. Klasik toplumlarda birey, normatif düzeni utanç yoluyla içselleştirirken; geç modern ve dijital toplumlarda toplumsal kontrol, itibar üzerinden dışsallaşmış bir görünürlük ve performans mantığına evrilmiştir. Entegratif literatür taraması ve kavramsal sentez yöntemiyle yürütülen çalışma, duyguların toplumsal düzenin yeniden üretimindeki işlevini çok katmanlı biçimde analiz etmektedir. Foucault’nun disipliner iktidar çözümlemesi, Goffman’ın dramaturjik etkileşim kuramı, Bourdieu’nun sembolik sermaye yaklaşımı ve Han’ın şeffaflık toplumu kavramsallaştırması temel kuramsal dayanakları oluşturmaktadır. Bulgular, duygusal denetimin içsel öz-disiplinden dışsal görünürlük zorunluluğuna doğru kaydığını ve dijital çağda utanç ile itibarın yeni bir “görünürlük ekonomisi” nin iki tamamlayıcı duygusu hâline geldiğini göstermektedir. Analiz, bu dönüşümün altı temel önerme (P1–P6) etrafında örgütlenen bir duygusal iktidar modeli ürettiğini ortaya koymaktadır: içselleştirilmiş utançtan dışsallaştırılmış itibara geçiş; performansın makro meşruiyete dönüşmesi, ahlâkın metrikleşmesi; utanç-itibar döngüsünün karşılıklı üretimi; itibarın ekonomik bir sermayeye dönüşmesi ve sürekli görünürlük baskısının yarattığı duygusal yorgunluk. Bu süreç, sosyal kredi sistemleri, dijital linç pratikleri ve algoritmik görünmezlik gibi güncel uygulamalarda somutlaşmaktadır. Sonuç olarak çalışma, iktidarın modern biçimlerinin giderek duyguları ve tanınma arzusunu yöneterek işlediğini göstermektedir. Böylece toplumsal kontrol cezalandırıcı bakıştan ödüllendirici tanınmaya kaymakta; birey artık “utanmamak” için değil “tanınmak” için uyum göstermektedir.
Zitieren
APA
Ateşoğlu, N. (2026). Duyguların siyaseti: dijital çağda utanç, itibar ve denetim. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 214-234. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1830364
Vancouver
Ateşoğlu N. Duyguların siyaseti: dijital çağda utanç, itibar ve denetim. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;19(1):214-234. doi:10.17218/hititsbd.1830364
BibTeX
@article{Ateolu2026,
author = {Ateşoğlu, Nadir},
title = {Duyguların siyaseti: dijital çağda utanç, itibar ve denetim},
journal = {Hitit Sosyal Bilimler Dergisi},
year = {2026},
volume = {19},
number = {1},
pages = {214--234},
doi = {10.17218/hititsbd.1830364}
}
EUVIMED