Görsel yalanlar, sayısal gerçekler: Türkiye’de dijital habercilikte infografik yoluyla veri manipülasyonuna eleştirel bir bakış
Hitit Sosyal Bilimler Dergisi · 30.04.2026 · 19 (1) · 27-52
DOI: 10.17218/hititsbd.1711692 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, online erschienen am 30.04.2026. Verfasst von Ayşen Yalman. Die Arbeit nennt 39 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, dijital habercilik bağlamında giderek daha görünür hale gelen infografik içeriklerin, veri temelli manipülasyon biçimleri aracılığıyla söylemsel yönlendirme potansiyelini nasıl taşıdığına odaklanmaktadır. Günümüzde infografikler yalnızca haberin görselleştirilmiş sunumları değil; aynı zamanda anlam üretim süreçlerinde yönlendirici, çerçeveleyici ve çoğu zaman ideolojik yeniden üretim aracı olarak konumlanmaktadır. Araştırmanın kuramsal zemini, Pinto’nun (2017) infografik haberciliğin taşıması gereken etik ve yapısal niteliklerine ilişkin yaklaşımı; Cairo’nun (2016) veri görselleştirme yoluyla gerçekleştirilen manipülasyon pratiklerine dair tipolojisi; Kress ve van Leeuwen’in (2020) görsel anlatıların ideolojik kurgusunu açıklayan göstergebilimsel söylem çözümlemesi ile Wainer’ın (2016) “görsel yalan stratejileri” kuramı ekseninde yapılandırılmıştır. Nitel araştırma deseni kapsamında gerçekleştirilen çalışmada, TRT Haber ve Habertürk dijital haber platformlarında 1–30 Nisan 2025 tarihleri arasında yayımlanan infografik haber içerikleri, betimsel analiz yöntemiyle sistematik biçimde incelenmiştir. Verilerin çözümlemesi, infografiklerde bağlamsızlaştırma, görsel ölçek ve eksen manipülasyonu, seçici veri sunumu ve hiyerarşik kompozisyon gibi görsel stratejiler yoluyla haberin ideolojik biçimde yeniden kurgulandığını ortaya koymaktadır. Bu bağlamda infografikler, nesnellik iddiası taşıyan veri temelli içeriklerin, görsel biçimlendirme yoluyla alımlayıcıyı belli bir bakış açısına yönlendirme potansiyeline sahip araçlara dönüştüğünü göstermektedir. Sonuç olarak bu çalışma, veri gazeteciliğinin merkezinde yer alan nesnellik ve tarafsızlık ilkelerinin, infografik temsiller aracılığıyla söylemsel düzeyde kırılabildiğini ve bu görsel içeriklerin medya söyleminin ideolojik inşasında aktif bir rol üstlenebileceğini ortaya koymaktadır. Bu bulgular, infografik içeriklerin yalnızca teknik doğruluklarıyla değil, aynı zamanda taşıdıkları söylemsel niyet ve bağlamla birlikte ele alınması gerektiğini göstermektedir.
Zitieren
APA
Yalman, A. (2026). Görsel yalanlar, sayısal gerçekler: Türkiye’de dijital habercilikte infografik yoluyla veri manipülasyonuna eleştirel bir bakış. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 27-52. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1711692
Vancouver
Yalman A. Görsel yalanlar, sayısal gerçekler: Türkiye’de dijital habercilikte infografik yoluyla veri manipülasyonuna eleştirel bir bakış. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;19(1):27-52. doi:10.17218/hititsbd.1711692
BibTeX
@article{Yalman2026,
author = {Yalman, Ayşen},
title = {Görsel yalanlar, sayısal gerçekler: Türkiye’de dijital habercilikte infografik yoluyla veri manipülasyonuna eleştirel bir bakış},
journal = {Hitit Sosyal Bilimler Dergisi},
year = {2026},
volume = {19},
number = {1},
pages = {27--52},
doi = {10.17218/hititsbd.1711692}
}
EUVIMED