I. Šuppiluliuma dönemi’nde Azzi-Hayaša ilişkilerine genel bir bakış
Hitit Sosyal Bilimler Dergisi · 30.04.2026 · 19 (1) · 235-245
DOI: 10.17218/hititsbd.1480135 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, online erschienen am 30.04.2026. Verfasst von Arif Kumaş. Die Arbeit nennt 22 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Anadolu’nun ilk merkezi siyasi devletini Hititler kurmuştur. İlk zamanlarda ele geçirilen yerlere bölgenin idaresi için hanedan üyeleri gönderilirken zamanla devletin genişlemesine bağlı olarak tahakküm altına alınan bölgeler vasallık antlaşmalarıyla bağlı krallık haline getirilmiştir. Hitit kralı I. Šuppiluliuma’nın döneminde uyguladığı askeri ve siyasi hamleler neticesinde devletin hâkimiyet sahası Anadolu sınırlarının ötesine taşınmış ve Hitit ülkesi imparatorluk seviyesine yükselmiştir. Çağın ticaret yollarının kavşak noktasında bulunan ve başta güçlü devletler olmak üzere irili ufaklı tüm ülkelerin stratejik hedefi konumunda olan Kuzey Suriye bölgesine hakim olma mücadelesi Hitit krallığının da öncelikli hedefleri arasında yer alıyordu. Hititler de siyasi ve askeri faaliyetlerinin çoğunu bu amaca yönelik planlamıştır. Ülkenin kuzey ve kuzeydoğu bölgelerinin güvenliğini sağlamaya yönelik yapılan tüm faaliyetler de devletin Kuzey Suriye politikasının bir parçasıydı. Politika gereği, Kuzeyde Kaška kabileleri ile yapılan mücadeleler ve antlaşmalar sonucunda bu kabileler kontrol altında tutulmaya çalışılmıştır. Kuzeydoğu Anadolu’da yer alan Hayaša krallığı bölgesi de Hitit ülkesine karşı hem kendi bölgesinden hem de Hitit’e karşı ittifakı olan Kaškalardan gelecek tehditleri önleyebilecek coğrafi bir konumdaydı. Bu sebeple Hititler, Hayaša krallığına düzenledikleri askeri seferlerin yanı sıra birtakım siyasi adımlar da atılmış, Hayaša krallığı ile bir vasallık antlaşması yapılmıştır. Söz konusu antlaşma ile başta Hitit krallığına sadakat, diğer ülkelere karşı ittifak ve uyulması gereken ahlaki değerlerle ilgili kararlar alınmış ve krallığın Hitit devletine vasal statüde bağlılığı sağlanmıştır. Bu bağlılık antlaşması ile Hayaša bölgesi, Hitit ülkesinin askeri ve siyasi çıkarlarına uygun hale getirilmiştir. Antlaşmaya dahil edilen I. Šuppiluliuma’nın kızıyla Azzi-Hayaša’ya kral yapılan Hukkana arasında gerçekleştirilen politik amaçlı evlilik de bu bağlılığı, krali düzeyde akrabalıkla pekiştirmiştir. Vasallık antlaşmasına dâhil edilen ve Hitit tarihinde tamamen siyasi amaçlarla ve krali düzeyde yapılan evliliklerin ilk örneği olan bu uygulama, sebep ve sonuçları itibarıyla Hitit idari ve siyasi yapısının önemli bir parçasını oluşturmaktadır. İleriki dönemlerde benzer örnekleri de olan antlaşma metninin içeriğinden, Hitit devletinin vasal ülke üzerinde siyasi, askeri ve toplumsal hâkimiyet oluşturma amacı güttüğü anlaşılmaktadır.
Zitieren
APA
Kumaş, A. (2026). I. Šuppiluliuma dönemi’nde Azzi-Hayaša ilişkilerine genel bir bakış. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 235-245. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1480135
Vancouver
Kumaş A. I. Šuppiluliuma dönemi’nde Azzi-Hayaša ilişkilerine genel bir bakış. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;19(1):235-245. doi:10.17218/hititsbd.1480135
BibTeX
@article{Kuma2026,
author = {Kumaş, Arif},
title = {I. Šuppiluliuma dönemi’nde Azzi-Hayaša ilişkilerine genel bir bakış},
journal = {Hitit Sosyal Bilimler Dergisi},
year = {2026},
volume = {19},
number = {1},
pages = {235--245},
doi = {10.17218/hititsbd.1480135}
}
EUVIMED