Yapay zekâ çağında coğrafya: Mekânsal veri, analiz ve disipliner dönüşüm
Türk Coğrafya Dergisi · 30.06.2026 · (89) · 219-232
DOI: 10.17211/tcd.1912647 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Türk Coğrafya Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Mazlum Ar. Die Arbeit nennt 77 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, yapay zekâ (YZ) ile coğrafya arasındaki çok boyutlu ilişkiyi disiplinin tarihsel gelişimi, güncel uygulama alanları, epistemolojik dönüşümleri ve etik sonuçları çerçevesinde bütüncül bir perspektifle incelemektedir. Son yıllarda makine öğrenmesi, derin öğrenme ve büyük veri analitiği gibi teknolojik gelişmeler, coğrafi bilgi üretimi ve mekânsal analiz süreçlerini köklü biçimde dönüştürmüştür. Bu dönüşüm coğrafya ve alt araştırma alanlarında yeni araştırma olanaklarını ortaya çıkarmıştır. Bununla birlikte YZ’nin coğrafyaya entegrasyonu yalnızca metodolojik bir yenilik değil, daha ziyade coğrafi bilginin üretim biçimlerini, bilgi üretimindeki aktörleri ve disiplinin ontolojik temellerini yeniden düşünmeyi gerektiren bir dönüşümü ifade etmektedir. Bu araştırma, GeoAI kavramını disiplinlerarası bir çerçevede ele alarak YZ’nin coğrafyada ortaya çıkardığı epistemolojik ve ontolojik değişimleri posthümanist coğrafya tartışmaları bağlamında değerlendirmektedir. Ayrıca algoritmik önyargı, veri gizliliği, dijital bölünme ve derin sahte coğrafya gibi etik sorunları analiz ederek YZ temelli mekânsal bilgi üretiminin sonuçlarını tartışmaktadır. Çalışma, YZ çağında coğrafyanın rolünün yalnızca veri işleyen bir disiplin olmaktan çıkarak mekânsal bilginin bağlamsal yorumunu sağlayan ve politika üretim süreçlerine katkı sunan kritik bir alan olarak yeniden konumlandığını ileri sürmektedir.
Zitieren
APA
Ar, M. (2026). Yapay zekâ çağında coğrafya: Mekânsal veri, analiz ve disipliner dönüşüm. Türk Coğrafya Dergisi, 219-232. https://doi.org/10.17211/tcd.1912647
Vancouver
Ar M. Yapay zekâ çağında coğrafya: Mekânsal veri, analiz ve disipliner dönüşüm. Türk Coğrafya Dergisi. 2026:219-232. doi:10.17211/tcd.1912647
BibTeX
@article{Ar2026,
author = {Ar, Mazlum},
title = {Yapay zekâ çağında coğrafya: Mekânsal veri, analiz ve disipliner dönüşüm},
journal = {Türk Coğrafya Dergisi},
year = {2026},
number = {89},
pages = {219--232},
doi = {10.17211/tcd.1912647}
}
EUVIMED