EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Türkiye’de Sıcak Hava Dalgalarının Mekânsal-Zamansal Eğilimleri ve Yükseltiye Bağlı Isınma (1980–2023)

Barış Durmuş

Türk Coğrafya Dergisi · 30.06.2026 · (89) · 143-160

DOI: 10.17211/tcd.1906127 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Türk Coğrafya Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Barış Durmuş. Die Arbeit nennt 70 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışmada Türkiye’de 1980–2023 döneminde sıcak hava dalgalarının (SHD) mekânsal, zamansal ve yükselti bantlarına göre değişimleri araştırılmıştır. 239 meteoroloji istasyonunun günlük maksimum sıcaklık verileri kullanılmıştır. SHD olayları, TX90p ve TX95p yüzdelik eşik değerleriyle takvim günü bazlı kayan pencere yöntemiyle tanımlanmıştır. Uzun dönemli eğilimler Modifiye Mann-Kendall ve Sen eğim testleriyle; yükselti bantları arası ayrımlar Kruskal-Wallis ve Dunn sınamalarıyla değerlendirilmiştir. TX90p eşiğinde yıllık ortalama olay sayısı 1,27'den 2,29'a (1,8 kat), TX95p'de 0,48'den 0,99'a (2,1 kat) yükselmiştir. 44 yıllık dönemde olay sayısında 1–5 olay, sıklıkta 2– 20 gün/yıl, sürede 2–11 gün ve şiddette 2,1°C'ye varan artış eğilimleri saptanmıştır. Ege, Akdeniz ve Marmara kıyı kuşağındaki iller en yüksek olay sayılarına sahip bölgeler olarak öne çıkmıştır. SHD olaylı günlerde ortalama maksimum sıcaklıklar Güneydoğu Anadolu'da 44,1°C'ye ulaşmıştır. Eğilim artışları 500–1499 m yükselti kuşağında en güçlü düzeye ulaşmış; 1000–1499 m bandında medyan sıklık eğimi 0,237 gün/yıl iken 0–499 m bandında 0,185 gün/yıl düzeyinde kalmıştır. Şiddet değişkeni her iki eşikte de yükseltiyle istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar üretmiştir. Kıyı kesimlerinde denizellik etkisi artışları sınırlarken, orta yükseltilerde belirgin bir ters-U örüntüsü ortaya çıkmıştır. Sonuçlar, sıcak hava dalgası eğilimlerinin bölgesel ölçeğin yanı sıra yükselti boyutunda da belirgin farklılıklar taşıdığını göstermekte; uyum stratejilerinde yükselti faktörünün de gözetilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Zitieren

APA

Durmuş, B. (2026). Türkiye’de Sıcak Hava Dalgalarının Mekânsal-Zamansal Eğilimleri ve Yükseltiye Bağlı Isınma (1980–2023). Türk Coğrafya Dergisi, 143-160. https://doi.org/10.17211/tcd.1906127

Vancouver

Durmuş B. Türkiye’de Sıcak Hava Dalgalarının Mekânsal-Zamansal Eğilimleri ve Yükseltiye Bağlı Isınma (1980–2023). Türk Coğrafya Dergisi. 2026:143-160. doi:10.17211/tcd.1906127

BibTeX
@article{Durmu2026,
  author = {Durmuş, Barış},
  title = {Türkiye’de Sıcak Hava Dalgalarının Mekânsal-Zamansal Eğilimleri ve Yükseltiye Bağlı Isınma (1980–2023)},
  journal = {Türk Coğrafya Dergisi},
  year = {2026},
  number = {89},
  pages = {143--160},
  doi = {10.17211/tcd.1906127}
}
Kostenlos starten →