Ortaokul Öğrencilerinin Düşünme Süreçlerinin Belirlenmesine Yönelik Bir Gömülü Teori Çalışması
Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi · 27.04.2026 · 46 (1) · 97-123
DOI: 10.17152/gefad.1734273 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, online erschienen am 27.04.2026. Verfasst von Mustafa Gül und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 139 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin düşünme süreçlerinin nasıl gerçekleştiğini belirlemek ve düşünme sürecine ilişkin bir teori ortaya koymaktır. Nitel araştırma desenlerinden birisi olan gömülü teori ile yürütülen araştırma 6 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar düşünme ile ilgili orta ve üst düzeyde korelasyon ortaya koyabileceği varsayılan bazı bireysel özellikler açısından farklılıklar taşıyacak şekilde oluşturulmuştur. Bu özellikler; akademik başarı, biliş üstü beceriler, problem çözme, baskın zekâ, öğrenme stili, dinleme-izleme becerileri, okuma ve öğrenme stratejileri ile dikkat ve kişilik özellikleridir. Veriler görüşme, gözlem ve doküman incelemesi yoluyla elde edilmiştir. Verilerin analizinde içerik analizi yaklaşımı kullanılmıştır. Araştırma sonucunda bütün katılımcıların düşünme sürecinde ortak bir şekilde yedi aşamayı sıralı bir biçimde gerçekleştirdikleri tespit edilmiştir. Bu yedi aşamada ise düşünme sürecindeki işleyişi gösteren toplam 40 gösterge belirlenmiştir. Bununla birlikte tespit edilen göstergeler arasında bir aşamalılık söz konusu değildir ve öğrencilerin bireysel farklılıklarına göre kullandıkları gösterge sayıları çeşitlilik göstermektedir. Öğrencilerin düşünme sürecinde bulundukları ortak aşamalar ile bu aşamalar esnasında iken bulundukları eylemsel göstergeler sırasıyla; (I) uyarıcılarla karşılaşma [dinleme, izleme, tatma, dokunma, koklama, okuma, gözlem ve merak], (II) önbilgileri harekete geçirme [hatırlama, hissetme, sezme, fark etme ve tahmin], (III) bağ kurma [ilişkilendirme ve empati], (IV) odaklanma [sorgulama, farklı bakış, strateji belirleme, planlama ve yoğunlaşma], (V) anlamlandırma [sınıflandırma, karşılaştırma, sıralama, örgütleme, özümseme, mantığa uydurma ve derinleştirme], (VI) sonuç çıkarma/karar verme [çıkarımda bulunma, yorumlama, genelleme, fikir üretme, oluşturma/üretme, açıklama, düşünmeyi düşünme, değer haline getirme, süreklilik, transfer etme] ve (VII) duygu [mutluluk, üzüntü ve gurur] şeklindedir.
Zitieren
APA
Gül, M., & Çeliköz, N. (2026). Ortaokul Öğrencilerinin Düşünme Süreçlerinin Belirlenmesine Yönelik Bir Gömülü Teori Çalışması. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 46(1), 97-123. https://doi.org/10.17152/gefad.1734273
Vancouver
Gül M, Çeliköz N. Ortaokul Öğrencilerinin Düşünme Süreçlerinin Belirlenmesine Yönelik Bir Gömülü Teori Çalışması. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2026;46(1):97-123. doi:10.17152/gefad.1734273
BibTeX
@article{Gl2026,
author = {Gül, Mustafa and Çeliköz, Nadir},
title = {Ortaokul Öğrencilerinin Düşünme Süreçlerinin Belirlenmesine Yönelik Bir Gömülü Teori Çalışması},
journal = {Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
volume = {46},
number = {1},
pages = {97--123},
doi = {10.17152/gefad.1734273}
}
EUVIMED