İçeriden Epistemisid ve Yörünge Kayması: İslami Bilgi Geleneğinin Sömürgeci Moderniteyle Karşılaşması Üzerine Bir Perspektif Önerisi
Milel ve Nihal · 30.06.2026 · 23 (1) · 113-147
DOI: 10.17131/milel.1931616 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Milel ve Nihal, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Muhammed Veysel Bilici. Die Arbeit nennt 78 Literaturangaben. Gefördert von: Yok.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, sömürgeci modernitenin İslami bilgi geleneğini doğrudan ortadan kaldırmak yerine epistemolojik yörüngesini kaydırarak dönüştürdüğünü ileri sürmektedir. Yörünge kayması, bir bilgi geleneğinin üretim kapasitesinin, meşruiyet ölçütlerinin ve kurumsal ekolojisinin bütünleşik istikametinin hegemonik bir bilgi sistemi tarafından yeniden yönlendirilmesini ifade eder. Bu kaymanın ayırt edici özelliği dışarıdan dayatılmamış olması, geleneğin kendi taşıyıcıları eliyle gerçekleşmiş olmasıdır. Çalışma bu dinamiği içeriden epistemisid kavramıyla kavramsallaştırır. Santos’un epistemisid ve Grosfoguel’in bilgisel ırkçılık kavramlarından hareketle kurulan çerçeve, Hallaq, Quadri, Asad ve Sayyid’in yaklaşımlarını yapısal bağdaşmazlık, içeriden dönüşüm, sekülerliğin epistemolojik boyutu ve İslamcılığın dekolonyal imkânı düzlemlerinde karşılaştırır. Bu dört perspektifin gerilim noktalarından iki kurucu kavram türetilmektedir. Bu kavramlardan ilki kaymanın yapısal ortamını tanımlayan epistemolojik yerçekimi alanı, ikincisi ise zamansal ritmini açığa çıkaran kırılganlık-potansiyel diyalektiğidir. İki kavram, içeriden dışarıya perspektif kayması mekanizması aracılığıyla eklemlenir. Osmanlı-Türkiye bağlamında vakıfların merkezîleştirilmesinden Tevhid-i Tedrisat Kanunu’na uzanan kurumsal dönüşümler üzerinden örneklenen bu çerçeve, dekolonizasyon girişimlerinin yerçekimi alanının farkında olunmadan harekete geçirildiğinde yörünge kaymasını tersine çevirmek yerine yeni kırılganlık katmanları ekleyebileceğini, buna karşın öz-düşünümsel bir farkındalıkla yürütülen eleştirel dönüşün geleneğin epistemik kaynaklarını yeniden etkinleştirebileceğini göstermektedir.
Förderung
- Yok
Zitieren
APA
Bilici, M. V. (2026). İçeriden Epistemisid ve Yörünge Kayması: İslami Bilgi Geleneğinin Sömürgeci Moderniteyle Karşılaşması Üzerine Bir Perspektif Önerisi. Milel ve Nihal, 23(1), 113-147. https://doi.org/10.17131/milel.1931616
Vancouver
Bilici MV. İçeriden Epistemisid ve Yörünge Kayması: İslami Bilgi Geleneğinin Sömürgeci Moderniteyle Karşılaşması Üzerine Bir Perspektif Önerisi. Milel ve Nihal. 2026;23(1):113-147. doi:10.17131/milel.1931616
BibTeX
@article{Bilici2026,
author = {Bilici, Muhammed Veysel},
title = {İçeriden Epistemisid ve Yörünge Kayması: İslami Bilgi Geleneğinin Sömürgeci Moderniteyle Karşılaşması Üzerine Bir Perspektif Önerisi},
journal = {Milel ve Nihal},
year = {2026},
volume = {23},
number = {1},
pages = {113--147},
doi = {10.17131/milel.1931616}
}
EUVIMED