Lise Öğrencileri İçin Ahlaki Beceriler Envanterinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi · 30.06.2026 · (60) · 267-302
DOI: 10.17120/omuifd.1872944 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Hasan Meydan und 2 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 44 Literaturangaben. Gefördert von: TÜBİTAK.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışmanın amacı, lise öğrencilerinin ahlaki becerilerini ölçmeye yönelik özgün, geçerli ve güvenilir bir envanter geliştirmektir. Bu doğrultuda beceri temelli değer eğitiminde işe koşulması gereken temel beceriler olarak tanımlanan bilişsel, duyuşsal ve sosyal-davranışsal ahlaki beceriler, bu becerilere ait 23 alt beceri ve alt becerilerin her biri için tanımlanan yetkinlik göstergeleri dikkate alınarak taslak madde havuzu oluşturulmuş-tur. Açımlayıcı faktör analizi için veri toplama süreci Mayıs 2024’te Sakarya ve İstanbul’daki farklı lise türle-rinde öğrenim gören 540 öğrenci ile yüz yüze gerçekleştirilmiştir. Açımlayıcı Faktör Analizinin sonucunda 18, 10 ve 18 maddeden oluşan üç ölçeğin yapısının doğrulanması amacıyla her bir ölçek için 20 Şubat-15 Mart 2025 tarihleri arasında 420 lise öğrencisinden toplanan verilerle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. Örneklem seçiminde kolay ulaşılabilirlik, tabakalı ve maksimum çeşitlilik ölçütleri gözetilmiştir. Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri sonucunda bilişsel, duyuşsal ve sosyal-davranışsal ahlaki beceriler ölçeklerin-den oluşan üç ölçekli bir envanter psikometrik açıdan doğrulanmıştır. Bilişsel Ahlaki Beceriler Ölçeği problem çözme, ahlaki okuryazarlık, yansıtıcı düşünme ve perspektif alma; Duyuşsal Ahlaki Beceriler Ölçeği empati, özdenetim ve öz-farkındalık; Sosyal-Davranışsal Ahlaki Beceriler Ölçeği ise ahlaki iletişim, girişimcilik, ifade becerisi ile görev yönetimi boyutlarından oluşmuştur. Bilişsel Ahlaki Beceriler Ölçeğinin Cronbach Alfa değe-ri ,877 ve açıkladığı toplam varyans %51,21; Duyuşsal Ahlaki Beceriler Ölçeğinin Cronbach Alfa değeri ,883 ve açıkladığı toplam varyans %61,92; Dosyal-davranışsal Ahlaki Beceriler Ölçeğinin Cronbach Alfa değeri ,870 ve açıkladığı toplam varyans %54,25 olarak bulunmuştur. Doğrulayıcı faktör analizinde ise model uygun-luğu Ki-Kare (X2), X2/df(sd), RMSEA, SRMR, GFI, CFI, ve NFI analizleriyle incelenmiştir. Her üç ölçek için uyum iyiliği indeksleri kabul edilebilir veya mükemmel düzeydedir. Eğitimciler, bu ölçüm aracı yardımıyla öğrencilerin ahlaki becerilerini sistematik olarak değerlendirebilir.
Förderung
- TÜBİTAK
Zitieren
APA
Meydan, H., Cevherli, K., & Algül, Ö. (2026). Lise Öğrencileri İçin Ahlaki Beceriler Envanterinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 267-302. https://doi.org/10.17120/omuifd.1872944
Vancouver
Meydan H, Cevherli K, Algül Ö. Lise Öğrencileri İçin Ahlaki Beceriler Envanterinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2026:267-302. doi:10.17120/omuifd.1872944
BibTeX
@article{Meydan2026,
author = {Meydan, Hasan and Cevherli, Kübra and Algül, Özge},
title = {Lise Öğrencileri İçin Ahlaki Beceriler Envanterinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması},
journal = {Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
number = {60},
pages = {267--302},
doi = {10.17120/omuifd.1872944}
}
EUVIMED