EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Osmanlı Malî Bürokrasisinde Yeni Bir Defterdar Tipolojisi: İrâd-ı Cedîd Nâzırları

Tayfun Ulaş

Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi · 28.06.2026 · 13 (1) · 232-261

DOI: 10.16985/mtad.1843256 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 28.06.2026. Verfasst von Tayfun Ulaş. Die Arbeit nennt 17 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Nizâm-ı Cedîd, Sultan III. Selim döneminde Osmanlı İmparatorluğu’nun askerî, idarî ve malî yapılarının modernleştirilmesini hedefleyen kapsamlı bir reform programıdır. Bu girişimlerin finansmanı, geleneksel gelir kaynaklarının ötesine geçen düzenleyici çerçevelerin oluşturulmasını gerekli kılmıştır. Bu doğrultuda 1793 yılında kurulan İrâd-ı Cedîd Hazinesi, başta yeni teşkil edilen piyade birliklerinin masraflarını karşılamak üzere tasarlanmış müstakil bir malî fon niteliği taşımaktaydı. Bu çalışma, söz konusu hazinenin defterdarlarının Nizâm-ı Cedîd reformlarının malî altyapısının inşasında üstlendikleri öncü ve belirleyici rollerini incelemektedir. İrâd-ı Cedîd defterdarları, bir yandan klasik Osmanlı maliye bürokrasisinin görev alanları içinde faaliyet gösterirken, diğer yandan yeni ordunun idarî ve lojistik işlerinden de sorumlu olmuşlardır. Nitekim modern malî disiplin tekniklerinin uygulanmasıyla birlikte “nâzırlık” mansıbı etrafında kurumsallaştırılan yeni bir yönetici tipolojisinin ortaya çıkmasında etkin rol oynamışlardır. 1793-1807 dönemine odaklanan bu çalışma, defterdarların meslekî kariyerlerini, tarihsel bağlam içindeki etkilerini ve Osmanlı maliyesinde merkezîleşme ile kurumsal modernleşme sürecindeki konumlarını analiz etmektedir. Ayrıca hazinenin işleyişi, vergi birimlerine yönelik düzenlemeler ve yürürlüğe konulan nizamnâmeler çerçevesinde Osmanlı malî reform literatürüne yeni katkılar sunmayı amaçlamaktadır.

Zitieren

APA

Ulaş, T. (2026). Osmanlı Malî Bürokrasisinde Yeni Bir Defterdar Tipolojisi: İrâd-ı Cedîd Nâzırları. Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 13(1), 232-261. https://doi.org/10.16985/mtad.1843256

Vancouver

Ulaş T. Osmanlı Malî Bürokrasisinde Yeni Bir Defterdar Tipolojisi: İrâd-ı Cedîd Nâzırları. Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi. 2026;13(1):232-261. doi:10.16985/mtad.1843256

BibTeX
@article{Ula2026,
  author = {Ulaş, Tayfun},
  title = {Osmanlı Malî Bürokrasisinde Yeni Bir Defterdar Tipolojisi: İrâd-ı Cedîd Nâzırları},
  journal = {Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {13},
  number = {1},
  pages = {232--261},
  doi = {10.16985/mtad.1843256}
}
Kostenlos starten →