KADIN BAKIM EMEĞİNİN YENİDEN ÜRETİM SAHASI: SANDVİÇ KUŞAK
Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi · 15.03.2026 · 28 (1) · 358-380
DOI: 10.16953/deusosbil.1721426 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, online erschienen am 15.03.2026. Verfasst von Veli Özkurt und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 49 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Demografik değişimlerle birlikte yaşlı nüfusun küresel düzeydeki artışı, yaşlı bakımı konusunu önemli bir gündem hâline getirmiştir. Buna karşın yaşlı bakım hizmetleri çoğu zaman kamusal politikaların bir parçası olamamıştır. Bu bağlamda yaşlı bakımı, büyük oranda hane içinde çözülmesi gereken bir meseleye dönüşmüştür. Bakım hizmetleri ise sıklıkla kadınlar üzerinden kurgulanmaktadır. Ancak hane içinde bakım veren kadınlar kimi zaman hem kendi çocuğuna/çocuklarına hem de yaşlıya bakım vermek durumunda kalmaktadır. İki kuşağın bakım yükü arasında sıkışan bu grup, “sandviç kuşak” olarak adlandırılır. Zaten fiziksel, psikolojik, ekonomik ve sosyal açıdan zorlukları içeren bakım süreci, sandviç kuşak bakım verenler için çok daha sancılı bir hâl almaktadır. Buradan hareketle bu çalışmada bakım emeğinin nasıl değersizleştiği, kadınların meselesine nasıl dönüştüğü, kadınlar arasında nasıl marjinalleştiği, bakım veren kadınların şimdi ve gelecekte karşı karşıya oldukları riskleri sandviç kuşak bağlamında ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu doğrultuda sandviç kuşak bakım verenler ve deneyimleri toplumsal cinsiyet rolleri, feminist perspektif ve yaşam seyri yaklaşımı üzerinden ele alınmıştır. Ataerkillik, toplumsal cinsiyet rolleri ve kapitalizmle kol kola olan kadınların ücretsiz bakım emeği, bilhassa sandviç kuşak içinde yeniden üretilir. Bakım hizmeti dışında diğer ev içi işleri de içeren sandviç kuşağın bakım emeğinin karşılıksız, bedelsiz, değersiz ve güvencesiz olması ise bakım veren bu kadınların kendi geleceği için potansiyel riskleri yaratmaktadır. Bunları aşmak için politika yapıcıların bakım hizmetlerini insan hakkı olarak kabul etmesi ve kamusal bir sorumluluk olarak sahiplenmesi gerekmektedir. Bakım işini değersizleştirmeyen, bakım verenleri dışarıda bırakmayan, bakımı aileye yüklemeyen, kapsayıcı, sürdürülebilir, erişilebilir, adil ve toplumsal cinsiyet körü olmayan bakım sistemleri geliştirilmelidir.
Zitieren
APA
Özkurt, V., & Özkurt, B. B. (2026). KADIN BAKIM EMEĞİNİN YENİDEN ÜRETİM SAHASI: SANDVİÇ KUŞAK. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28(1), 358-380. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1721426
Vancouver
Özkurt V, Özkurt BB. KADIN BAKIM EMEĞİNİN YENİDEN ÜRETİM SAHASI: SANDVİÇ KUŞAK. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;28(1):358-380. doi:10.16953/deusosbil.1721426
BibTeX
@article{zkurt2026,
author = {Özkurt, Veli and Özkurt, Bengisu Belirdi},
title = {KADIN BAKIM EMEĞİNİN YENİDEN ÜRETİM SAHASI: SANDVİÇ KUŞAK},
journal = {Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi},
year = {2026},
volume = {28},
number = {1},
pages = {358--380},
doi = {10.16953/deusosbil.1721426}
}
EUVIMED