TÜRKİYE’NİN İNSANİ GELİŞME ENDEKSİ: İNSANİ GÜVENLİK PERSPEKTİFİNDEN BİR DEĞERLENDİRME
Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi · 15.06.2026 · 28 (2) · 586-605
DOI: 10.16953/deusosbil.1671905 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, online erschienen am 15.06.2026. Verfasst von Abdullah Çelik. Die Arbeit nennt 33 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu makale, Türkiye’nin 1990-2022 yılları arasındaki insani gelişme endeksi ve eşitsizliğe uyarlanmış insani gelişme endeksi (EU-İGE) skorlarını değerlendirerek, insani güvenlik perspektifinden bir analiz sunmaktadır. Türkiye’nin insani gelişme endeksi değeri, eğitim, sağlık ve gelir düzeylerindeki gelişmelerle yıllar içinde istikrarlı bir artış göstermiştir. Ancak, eşitsizliğe uyarlanmış değerler incelendiğinde, toplumsal kesimler arasındaki farkların bu ilerlemeyi sınırladığı gözlemlenmektedir. Çalışmada, Türkiye’nin küresel insani gelişme endeks ortalaması ile kıyaslanması yapılarak, ülkenin insani kalkınma açısından güçlü ve zayıf yönleri tespit edilmiştir. Türkiye’nin küresel ortalama ile arasındaki fark, sağlık hizmetlerine erişim, eğitimin yaygınlığı ve ekonomik sürdürülebilirlik gibi faktörler temelinde değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, insani güvenliğin alt unsurları olan ekonomik güvenlik, gıda güvenliği, sağlık güvenliği, çevresel güvenlik, bireysel güvenlik, toplumsal güvenlik ve siyasi güvenlik unsurları ele alınarak, insani gelişme endeksi ve eşitliğe uyarlanmış insani gelişme endeksi göstergeleriyle ilişkisi irdelenmiştir. Sonuç olarak, Türkiye’nin insani gelişme endeksi skorunda kaydettiği ilerlemeye rağmen, eşitsizliklerin devam ettiği ve belirli insani güvenlik alanlarında kırılganlıkların sürdüğü ortaya konulmaktadır. Bu kapsamda, çalışmada eşitsizliklerin azaltılması, sosyal politikaların güçlendirilmesi ve insani güvenliği artırmaya yönelik öneriler sunulmaktadır.
Zitieren
APA
Çelik, A. (2026). TÜRKİYE’NİN İNSANİ GELİŞME ENDEKSİ: İNSANİ GÜVENLİK PERSPEKTİFİNDEN BİR DEĞERLENDİRME. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28(2), 586-605. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1671905
Vancouver
Çelik A. TÜRKİYE’NİN İNSANİ GELİŞME ENDEKSİ: İNSANİ GÜVENLİK PERSPEKTİFİNDEN BİR DEĞERLENDİRME. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;28(2):586-605. doi:10.16953/deusosbil.1671905
BibTeX
@article{elik2026,
author = {Çelik, Abdullah},
title = {TÜRKİYE’NİN İNSANİ GELİŞME ENDEKSİ: İNSANİ GÜVENLİK PERSPEKTİFİNDEN BİR DEĞERLENDİRME},
journal = {Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi},
year = {2026},
volume = {28},
number = {2},
pages = {586--605},
doi = {10.16953/deusosbil.1671905}
}
EUVIMED