Joseph Schacht’ın Ehl-i Rey ve Ehl-i Hadis Değerlendirmesi: Eleştirel Bir İnceleme
FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi · 24.06.2026 · (27) · 415-437
DOI: 10.16947/fsmia.1758330 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, online erschienen am 24.06.2026. Verfasst von Abdüs Samet Koçak. Die Arbeit nennt 3 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Joseph Schacht’ın (ö. 1969) İslam hukuku üzerine geliştirdiği teoriyi “Ehl-irey” ve “Ehl-i hadis” kavramları ekseninde ele almaktadır. İslam hukukunun doğuşundadînî referansların, özellikle hadislerin zannedildiği gibi bir etkisinin olmadığını iddia edenSchacht, rey ve hadis kavramlarının bu süreçte kilit rol oynadığını ileri sürmüştür. Onagöre, erken dönem fakihleri hukukî meselelerde daha çok rey ile hüküm vermekte, dininbu alandaki etkisi sınırlı kalmaktaydı. İmam Şâfiî (ö. 204/820) ile birlikte hadis ve sünnetanlayışı sistemleştirilerek hukukun temel referansları arasına yerleştirilmiştir. Eleştirelmetin analizi ve kavramsal tahlil yöntemiyle hazırlanan çalışmada Ehl-i rey’in geneldeIraklı fakihleri, Ehl-i hadis’in ise Medine merkezli âlimleri tanımladığı belirtilmekte vebu iki ekol arasındaki yöntem farklılıkları incelenmektedir. Ayrıca, Mihne dönemi sonrasıbu kavramların siyasî ve kelamî anlamlar kazandığı, özellikle Ehl-i rey’e olumsuz biranlam yüklendiği vurgulanmaktadır. Schacht’ın teorisi, yaşayan gelenek (living tradition)kavramıyla da desteklenmiş, her fıkıh ekolünün kendi içtihatlarını zamanla “Peygambersünnetine (merfû hadis) dayandırma” çabası olarak ele alınmıştır. Çalışma, Schacht’ıngörüşlerini eleştirel bir gözle değerlendirerek onun delil olarak sunduğu kaynakların güvenilirliğini ve yorumlarını tartışmakta, özellikle Hanefî ekolünün sünnetle ilişkisininSchacht tarafından yanlış anlaşıldığını savunmaktadır. Sonuç olarak, Schacht’ın teorisininİslam hukukunun erken dönemine dair bir katkı sunmuş olsa bile metodolojik bazı zaaflartaşıdığı anlaşılmıştır.
Zitieren
APA
Koçak, A. S. (2026). Joseph Schacht’ın Ehl-i Rey ve Ehl-i Hadis Değerlendirmesi: Eleştirel Bir İnceleme. FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 415-437. https://doi.org/10.16947/fsmia.1758330
Vancouver
Koçak AS. Joseph Schacht’ın Ehl-i Rey ve Ehl-i Hadis Değerlendirmesi: Eleştirel Bir İnceleme. FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi. 2026:415-437. doi:10.16947/fsmia.1758330
BibTeX
@article{Koak2026,
author = {Koçak, Abdüs Samet},
title = {Joseph Schacht’ın Ehl-i Rey ve Ehl-i Hadis Değerlendirmesi: Eleştirel Bir İnceleme},
journal = {FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi},
year = {2026},
number = {27},
pages = {415--437},
doi = {10.16947/fsmia.1758330}
}
EUVIMED