Atatürk’ün Stratejik Muhalefet Hamlesi: Hakimiyet-i Milliye Gazetesi Perspektifinden Serbest Cumhuriyet Fırkası Deneyimi
İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi · 30.06.2026 · 15 (2) · 1221-1244
DOI: 10.15869/itobiad.1927516 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Nurcan Ede. Die Arbeit nennt 91 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Türk siyasi tarihi açısından önemli bir durak olan Serbest Cumhuriyet Fırkası deneyimini, resmî ideolojinin sözcüsü Hakimiyet-i Milliye gazetesi üzerinden incelemektedir. Hakimiyet-i Milliye, Serbest Cumhuriyet Fırkası deneyiminin iktidar nezdindeki yansımasını anlamada temel bir kaynak olarak görülse de gazetenin muhalif fırkaya ilişkin yayın politikasının bağımsız ve bütüncül bir biçimde ele alınmamış olması çalışmanın çıkış noktasını oluşturmaktadır. Nitel yaklaşıma sahip bu çalışmada, doküman incelemesi ile elde edilen veriler betimsel analiz ile incelenmiş; Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kuruluşu ve feshi tarihleri arasında gazetenin birinci sayfasında yer alan fırkaya ilişkin içerikler ele alınmıştır. Çalışmada, Hakimiyet-i Milliye’nin muhalif fırkaya yönelik yayın politikasının; haber seçimi, manşetlerde iktidar aktörlerine verilen öncelik ve başyazılarda kurulan anlam bütünlüğü üzerinden şekillendiği belirlenmiştir. Muhalefet, başta bilinçli ve kontrollü bir şekilde desteklenmiş; yalnızca cumhuriyet ilkeleriyle uyumlu, sistem içi ve denetimli bir çerçevede meşru görülmüştür. Özellikle İzmir olaylarının ardından siyasal gerilimler arttıkça, fırkanın yönetsel yeterliliği ve siyasal istikrarı üzerinden eleştiriler yapılmış; feshi ise demokratik kopuş değil kapasite sorunu olarak sunulmuştur. Bulgular, Hakimiyet-i Milliye’nin muhalefet basınını siyasal muhalefetten daha erken ve daha sert biçimde sınırlandırdığını göstermektedir. Gazete, özellikle Son Posta ve Yarın’ı Millî Mücadele döneminin zararlı basınıyla ilişkilendirerek meşruiyet alanının dışına itmiş ve rejim karşıtı eğilimlerle özdeşleştirmiştir. Çalışma, siyasal muhalefetin meşruiyetinin Hakimiyet-i Milliye aracılığıyla nasıl tanımlandığını ve sınırlandırıldığını haber örnekleri üzerinden inceleyerek literatüre katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Zitieren
APA
Ede, N. (2026). Atatürk’ün Stratejik Muhalefet Hamlesi: Hakimiyet-i Milliye Gazetesi Perspektifinden Serbest Cumhuriyet Fırkası Deneyimi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 15(2), 1221-1244. https://doi.org/10.15869/itobiad.1927516
Vancouver
Ede N. Atatürk’ün Stratejik Muhalefet Hamlesi: Hakimiyet-i Milliye Gazetesi Perspektifinden Serbest Cumhuriyet Fırkası Deneyimi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi. 2026;15(2):1221-1244. doi:10.15869/itobiad.1927516
BibTeX
@article{Ede2026,
author = {Ede, Nurcan},
title = {Atatürk’ün Stratejik Muhalefet Hamlesi: Hakimiyet-i Milliye Gazetesi Perspektifinden Serbest Cumhuriyet Fırkası Deneyimi},
journal = {İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
volume = {15},
number = {2},
pages = {1221--1244},
doi = {10.15869/itobiad.1927516}
}
EUVIMED