EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Klauzula sumienia sędziego – perspektywa prawna z odniesieniem do wybranych nurtów filozofii prawa

Damian Gil

Krakowskie Studia Małopolskie · 2026 · Issue 2026 (Vol. 1(49)) · 135-155

DOI: 10.15804/ksm20260107 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Krakowskie Studia Małopolskie, 2026. Verfasst von Damian Gil.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Przedmiotem artykułu jest zbadanie zależności klauzuli sumienia orzekających, w perspektywie tzw. dyskrecjonalnej władzy sędziego. W filozofii prawa, sędziowie nazywani są – „Ustami ustaw”, ponieważ niezależność sądów jako władzy i niezawisłość sędziów, stanowi fundament wymiaru sprawiedliwości. Ponad dziewięćdziesiąt lat temu G. Radbruch pisał: „Gardzimy kapłanem, który głosi kazanie niezgodne z własnym przekonaniem, ale szanujemy sędziego, który nie dając się zwieść swemu poczuciu prawa, wciąż pozostaje wierny ustawie” (G. Radbruch, Filozofia prawa, tłum. E. Nowak, Warszawa 2012, s. 92). Znany niemiecki filozof prawa miał na myśli sumienie sędziego, w kontekście możliwości oceniania prawa na podstawie ogólnie przyjętych racji moralnych. Współcześnie sędziowie oceniają dowody na postawie obowiązującego prawa, zasad logiki formalnej i doświadczenia życiowego. Te dwa ostatnie pozanormatywne elementy wpisują się w klauzulę sumienia i dyskrecjonalną władzę sędziego. W neoformalistycznej filozofii prawa F. Schauera wyklucza się wszelkie pozaprawne normy z podstaw rozstrzygnięcia (G. Postem, Treatise of Legal Philosophy and General Jurisprudence, vol. II: Legal Philosophy in the Twentieh Century: The Common Law World, New York 2011, p. 381–384). Mając na uwadze koncepcje prawa pozytywnego i zasady procesowe, poglądy F. Schauera nie sposób odnieść do kontynentalnego systemu prawa. Trudno je zaakceptować (jednoznacznie) w systemie anglosaskim. Przedmiotem pogłębionej refleksji będzie ostatecznie synteza – Czy sumienie może kształtować proces decyzyjny sędziego? oraz – Czy prawo zezwala na wyjście poza granice normy prawnej?

Zitieren

APA

Gil, D. (2026). Klauzula sumienia sędziego – perspektywa prawna z odniesieniem do wybranych nurtów filozofii prawa. Krakowskie Studia Małopolskie, Issue 2026(Vol. 1(49)), 135-155. https://doi.org/10.15804/ksm20260107

Vancouver

Gil D. Klauzula sumienia sędziego – perspektywa prawna z odniesieniem do wybranych nurtów filozofii prawa. Krakowskie Studia Małopolskie. 2026;Issue 2026(Vol. 1(49)):135-155. doi:10.15804/ksm20260107

BibTeX
@article{Gil2026,
  author = {Gil, Damian},
  title = {Klauzula sumienia sędziego – perspektywa prawna z odniesieniem do wybranych nurtów filozofii prawa},
  journal = {Krakowskie Studia Małopolskie},
  year = {2026},
  volume = {Issue 2026},
  number = {Vol. 1(49)},
  pages = {135--155},
  doi = {10.15804/ksm20260107}
}
Kostenlos starten →