Urzędy i urzędnicy w rozprawie Józefa Kalasantego Szaniawskiego „O naturze i przeznaczeniu urzędowań w społeczności” w kontekście przemian administracyjno-prawnych w czasach Księstwa Warszawskiego
Textus et Studia · 31.03.2026 · 12 (1) · 5-28
DOI: 10.15633/tes.12101 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Textus et Studia, online erschienen am 31.03.2026. Verfasst von Monika Stankiewicz-Kopeć. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Artykuł analizuje wyobrażenia o urzędnikach zawarte w rozprawie Józefa Kalasantego Szaniawskiego „O naturze i przeznaczeniu urzędowań w społeczności” (1808). Na tle rodzącej się w Księstwie Warszawskim nowoczesnej biurokracji, praca Szaniawskiego wyróżniała się wyeksponowaniem metafizycznego i moralnego aspektu służby publicznej. Analiza tekstu w kontekście filozoficznym i historycznym pozwala wskazać na oryginalność jego teorii państwa, łączącej metafizykę z antropologią. Inspirowany myślą niemiecką, antyczną i chrześcijańską, Szaniawski postulował doskonalenie struktur państwowych poprzez moralny rozwój obywateli. Centralną rolę w tej wizji przypisał urzędnikom. W jego ujęciu urzędnik to nie tylko funkcjonariusz, ale etyczny przewodnik narodu i znawca jego dziejów, posiadający przymioty niezbędne do realizacji „wielkości przeznaczenia” służby. Praca Szaniawskiego stanowi unikalną próbę oparcia administracji na fundamentach narodowych i etycznych.
Zitieren
APA
Stankiewicz-Kopeć, M. (2026). Urzędy i urzędnicy w rozprawie Józefa Kalasantego Szaniawskiego „O naturze i przeznaczeniu urzędowań w społeczności” w kontekście przemian administracyjno-prawnych w czasach Księstwa Warszawskiego. Textus et Studia, 12(1), 5-28. https://doi.org/10.15633/tes.12101
Vancouver
Stankiewicz-Kopeć M. Urzędy i urzędnicy w rozprawie Józefa Kalasantego Szaniawskiego „O naturze i przeznaczeniu urzędowań w społeczności” w kontekście przemian administracyjno-prawnych w czasach Księstwa Warszawskiego. Textus et Studia. 2026;12(1):5-28. doi:10.15633/tes.12101
BibTeX
@article{StankiewiczKope2026,
author = {Stankiewicz-Kopeć, Monika},
title = {Urzędy i urzędnicy w rozprawie Józefa Kalasantego Szaniawskiego „O naturze i przeznaczeniu urzędowań w społeczności” w kontekście przemian administracyjno-prawnych w czasach Księstwa Warszawskiego},
journal = {Textus et Studia},
year = {2026},
volume = {12},
number = {1},
pages = {5--28},
doi = {10.15633/tes.12101}
}
EUVIMED