GAİPLİK KARARININ VE ÖLÜM KARİNESİNİN SOSYAL SİGORTADAN DOĞAN PARASAL YARDIMLARA ETKİSİ
Selcuk Universitesi Hukuk Fakultesi Dergisi · 25.06.2026 · 34 (2) · 541-579
DOI: 10.15337/suhfd.1864063 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Selcuk Universitesi Hukuk Fakultesi Dergisi, online erschienen am 25.06.2026. Verfasst von Bülent Ferat İşçi. Die Arbeit nennt 38 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Türk sosyal güvenlik hukukunda sigortalının ölümü, geride kalan hak sahipleri-ne belirli parasal yardımların sağlanmasını gerektirir. Ancak ölümün her du-rumda kesin olarak tespit edilemediği hâller bulunmaktadır. Cesedin buluna-madığı, kişinin ölüm tehlikesi içinde kaybolduğu veya uzun süredir haber alı-namadığı durumlarda Türk Medeni Kanunu, “ölüm karinesi” ve “gaiplik” ku-rumlarını öngörmüştür. Bu kurumlar, kişilerin hukuken ölü sayılmasını sağla-yarak hem özel hukuk hem de sosyal güvenlik hukuku bakımından çeşitli sonuç-lar doğurur. Çalışmada, gaiplik ve ölüm karinesi kararlarında ölüm anının tespiti, hak sahip-lerinin sosyal sigorta yardımlarından ne zaman itibaren yararlanabileceği, yar-dımların geriye dönük niteliği ve zamanaşımı başlangıcının belirlenmesi ince-lenmiştir. Ayrıca iş kazası kavramı ile gaiplik/ölüm karinesi arasındaki olası kesişim noktaları değerlendirilmiştir. Özellikle iş kazasına bağlı hakların doğ-ması için kazanın iş ile bağlantısının ispat güçlüğü nedeniyle ortaya çıkan so-runlara değinilmiştir. Gaiplik veya ölüm karinesi kararı alınmış olsa dahi kişinin hayatta olma ihtima-li tamamen ortadan kalkmadığından, sigortalının sonradan ortaya çıkması hâlinde hak sahiplerine yapılan düzenli ve tek seferlik ödemelerin akıbeti de çalışmanın önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Bu kapsamda 5510 sayılı Kanun’un 96’ncı maddesi çerçevesinde yersiz ödeme kavramının bu durumlara ne ölçüde uygulanabileceği tartışılmıştır. Sonuç olarak çalışma, hukuk düzeninin öngördüğü ihtiyatlı yaklaşım ile sosyal sigortaların koruyucu amacının dengelenmesi gerektiğini; hak sahiplerinin sos-yal risk karşısındaki korunmasının öncelikli olması gerektiğini ve gaiplik/ölüm karinesi hâllerinde sosyal güvenlik korumasının daraltılmaması gerektiğini vur-gulamaktadır.
Zitieren
APA
İşçi, B. F. (2026). GAİPLİK KARARININ VE ÖLÜM KARİNESİNİN SOSYAL SİGORTADAN DOĞAN PARASAL YARDIMLARA ETKİSİ. Selcuk Universitesi Hukuk Fakultesi Dergisi, 34(2), 541-579. https://doi.org/10.15337/suhfd.1864063
Vancouver
İşçi BF. GAİPLİK KARARININ VE ÖLÜM KARİNESİNİN SOSYAL SİGORTADAN DOĞAN PARASAL YARDIMLARA ETKİSİ. Selcuk Universitesi Hukuk Fakultesi Dergisi. 2026;34(2):541-579. doi:10.15337/suhfd.1864063
BibTeX
@article{i2026,
author = {İşçi, Bülent Ferat},
title = {GAİPLİK KARARININ VE ÖLÜM KARİNESİNİN SOSYAL SİGORTADAN DOĞAN PARASAL YARDIMLARA ETKİSİ},
journal = {Selcuk Universitesi Hukuk Fakultesi Dergisi},
year = {2026},
volume = {34},
number = {2},
pages = {541--579},
doi = {10.15337/suhfd.1864063}
}
EUVIMED