Yükseköğretimde Dijital Dünyanın İki Yüzü: Yapay Zeka Okuryazarlığı ile Dijital Vatandaşlık İlişkisi
Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi · 27.06.2026 · 64 (64) · 322-342
DOI: 10.15285/maruaebd.1871803 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, online erschienen am 27.06.2026. Verfasst von Duygu Şallı. Die Arbeit nennt 38 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu araştırmanın amacı, yükseköğretim öğrencilerinin dijital vatandaşlık düzeyleri ile yapay zekâ okuryazarlıkları arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu ilişkiye yönelik öğrenci algı ve deneyimlerini bütüncül biçimde ortaya koymaktır. Bu doğrultuda araştırmada, dijital vatandaşlığın yapay zekâ okuryazarlığını yordama düzeyi ve yönü ile, nicel bulguların öğrenciler tarafından nasıl anlamlandırıldığı sorularına yanıt aranmıştır. Araştırma, sıralı açıklayıcı karma yöntem deseni ile yürütülmüştür. Nicel aşamada “Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği” ve “Dijital Vatandaşlık Ölçeği” kullanılmış; veriler korelasyon ve çoklu regresyon analizleri ile çözümlenmiştir. Nicel bulgular doğrultusunda belirlenen farklı puan profillerine sahip katılımcılar arasından amaçlı örnekleme ile seçilen öğrencilerle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve veriler bütüncül olarak analiz edilmiştir. Nicel bulgular, dijital vatandaşlığın yapay zekâ okuryazarlığını pozitif ve anlamlı bir şekilde yordadığını göstermektedir. Alt boyutlar incelendiğinde, eleştirel bakış açısının yapay zekâ okuryazarlığını negatif ve anlamlı düzeyde yordadığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, modelin genel olarak anlamlı olduğunu ortaya koymaktadır. Nitel bulgular, dijital vatandaşlığın öğrenciler tarafından yapay zekâ kullanımını yönlendiren etik ve sorumluluk temelli bir çerçeve olarak algılandığını göstermektedir. Ayrıca eleştirel bakış açısının negatif yordayıcı rolü, yapay zekâ kullanımını sınırlayan bir eksiklikten ziyade, kullanım biçimini sorgulayan ve düzenleyen bir farkındalık düzeyi ile ilişkilendirilmektedir. Elde edilen sonuçlar, dijital vatandaşlığın yapay zekâ okuryazarlığının önemli bir belirleyicisi olduğunu ve bu ilişkinin yalnızca teknik değil, etik ve toplumsal boyutlarla da şekillendiğini ortaya koymaktadır.
Zitieren
APA
Şallı, D. (2026). Yükseköğretimde Dijital Dünyanın İki Yüzü: Yapay Zeka Okuryazarlığı ile Dijital Vatandaşlık İlişkisi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 64(64), 322-342. https://doi.org/10.15285/maruaebd.1871803
Vancouver
Şallı D. Yükseköğretimde Dijital Dünyanın İki Yüzü: Yapay Zeka Okuryazarlığı ile Dijital Vatandaşlık İlişkisi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi. 2026;64(64):322-342. doi:10.15285/maruaebd.1871803
BibTeX
@article{all2026,
author = {Şallı, Duygu},
title = {Yükseköğretimde Dijital Dünyanın İki Yüzü: Yapay Zeka Okuryazarlığı ile Dijital Vatandaşlık İlişkisi},
journal = {Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi},
year = {2026},
volume = {64},
number = {64},
pages = {322--342},
doi = {10.15285/maruaebd.1871803}
}
EUVIMED