FASÎH AHMED DEDE’YE İSNAT EDİLEN RÛZ U ŞEB MÜNAZARASININ GERÇEK SAHİBİ OLARAK SARI ABDULLAH EFENDİ
Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi · 09.07.2026 · (36) · 181-193
DOI: 10.15247/devdergisi.1881283 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 09.07.2026. Verfasst von Göker İnan. Die Arbeit nennt 37 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
1584 senesinde İstanbul’da dünyaya gelen Sarı Abdullah Efendi (ö. 1071/1660), kâtiplikle başladığı memuriyet hayatına çeşitli görevlerle devam etmiştir. Tahsil dönemi konusunda detaylı bilgi bulunmamaktadır; fakat iyi bir eğitim gördüğü ve ilmî yetkinliği özellikle mensur eserlerinden anlaşılmaktadır. Tasavvufî-hikemî nitelikte şiirleri de bulunan Abdullah Efendi, Abdî mahlasını kullanmıştır. En önemli eseri ise Mevlânâ’nın Mesnevî-i Ma‘nevî’sinin birinci defterinin şerhi olan Cevâhir-i Bevâhir-i Mesnevî’sidir. Şârih bu eseri 1631 yılında tamamlamıştır. Fasîh Ahmed Dede de (ö. 1111/1699) İstanbul’da dünyaya gelmiştir. Doğum tarihi net olarak bilinmemektedir; fakat XVII. yüzyılın ilk çeyreğinin sonlarına doğru veya ikinci çeyreğinin başlarında doğduğu tahmin edilmektedir. Onun da öğrenim hayatı hakkında malumat bulunmamaktadır; fakat yaşamına dair bilinenler ile eserlerine yansıyan bilgi ve mahareti iyi bir tahsil gördüğüne işaret etmektedir. Devlet bünyesinde kâtiplik görevleri yapmış, muhtemelen 1660’lı yılların sonu veya 1670’li yılların başında Galata Mevlevîhânesi şeyhi Gavsî Dede’ye (ö. 1109/1697) intisap edip ömrünün kalan kısmını mezkûr dergâhta geçirmiştir. Kaynaklardan eserlerinin neredeyse hepsini bu süreçte kaleme aldığı belirtilmektedir. Fasîh Ahmed Dede’ye isnatla 1278/1861 yılında İstanbul’da basılan Rûz u Şeb münazarası, Sarı Abdullah Efendi’nin Cevâhir-i Bevâhir-i Mesnevî’sinde; bu esere göre 3734. beytin şerhinde tespit edilmiştir. Yani Fasîh Ahmed Dede’ye ait müstakil bir eser gibi gösterilen metin, esasen Sarı Abdullah Efendi’nin şerhinin parçasıdır. 1861’de basılan metnin kendisinde bu konuda hiçbir bilgi bulunmamasına rağmen, sözü edilen metne Fasîh’e isnat içeren bir başlık ilave edilmiş olması, hatalı bir bilginin dolaşıma girmesine sebep olmuştur. Cevâhir-i Bevâhir-i Mesnevî’nin zengin muhtevasının fark edilmesine de katkı sağlayacak olan bu çalışma ile söz konusu metnin asıl sahibinin Sarı Abdullah Efendi olduğu ortaya konulup literatürde tekrarlanan ilmî bir hata tashih edilecektir.
Zitieren
APA
İnan, G. (2026). FASÎH AHMED DEDE’YE İSNAT EDİLEN RÛZ U ŞEB MÜNAZARASININ GERÇEK SAHİBİ OLARAK SARI ABDULLAH EFENDİ. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 181-193. https://doi.org/10.15247/devdergisi.1881283
Vancouver
İnan G. FASÎH AHMED DEDE’YE İSNAT EDİLEN RÛZ U ŞEB MÜNAZARASININ GERÇEK SAHİBİ OLARAK SARI ABDULLAH EFENDİ. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi. 2026:181-193. doi:10.15247/devdergisi.1881283
BibTeX
@article{nan2026,
author = {İnan, Göker},
title = {FASÎH AHMED DEDE’YE İSNAT EDİLEN RÛZ U ŞEB MÜNAZARASININ GERÇEK SAHİBİ OLARAK SARI ABDULLAH EFENDİ},
journal = {Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
number = {36},
pages = {181--193},
doi = {10.15247/devdergisi.1881283}
}
EUVIMED