ÜMRAN-İSKÂN VE İSYAN: 1871 ŞEYH ABDÜLKERİM İSYANI VE OSMANLI-ŞAMMAR AŞİRETİ İLİŞKİLERİ
Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi · 05.11.2026 · (43)
DOI: 10.15182/diclesosbed.1820694 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, online erschienen am 05.11.2026. Verfasst von Sabri Mengirkaon. Die Arbeit nennt 66 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu makale 19. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı Devleti tarafından gerçekleştirilen Şammar Aşireti ıslah harekâtını sebep ve sonuçları bağlamında ele almaktadır. Tanzimat ile beraber hem devletin ihtiyaçları hem de küresel ölçekteki gelişmeler, göçebeleri devletin gözünde kontrol altına alınmaları gerekliliği itibariyle daha fazla hedefe oturtmuştur. Bu durum özellikle denetimin sorunlu olduğu bölgelerde aşiretlerin zorunlu iskânını beraberinde getirmiştir. Bu bölgelerden biri de Osmanlı kayıtlarında “çöl havalisi” olarak adlandırılan bedevi aşiretlerin yaşadığı yerlerdi. Buradaki coğrafyanın ve toplumsal düzenin diğer bölgelere nazaran zorlu olması uygulanan iskân politikasının daha özgün temeller üzerine inşa edilmesine yol açmıştır. Bu amaçla yeni yerleşimler imar edilerek göçebelerin çiftçiliğe başlayabilmesi için uygun şartların oluşturulmasına çalışılmış; inşa edilen kışla ve karakollarla da asayişin teminine girişilmiştir. Ayrıca hem bu süreçlerin akamete uğramaması hem de aşiretin yarattığı sorunların bertaraf edilebilmesi adına Şammarlarla müzakere siyaseti yürütülmüştür. 1871 yazında Şammarların isyanı, süreci kısa süreliğine kesintiye uğratsa da büyük bir ıslah harekâtının yapılmasına neden olmuştur. Şammar Aşireti ıslah harekâtı, sonuçları bakımından önemli bir hafıza yaratarak sonraki süreçte Osmanlı-Şammar Aşireti ilişkilerinin kurgusunu değiştirmiş ve sürece yön vermiştir. Bu çalışma, Osmanlı arşiv belgeleri, yerel-ulusal gazeteler ve diğer kaynaklardan hareketle Tanzimat sonrası aşiret politikalarına Şammar Aşireti özelinde bir katkı yapmayı hedeflemektedir.
Zitieren
APA
Mengirkaon, S. (2026). ÜMRAN-İSKÂN VE İSYAN: 1871 ŞEYH ABDÜLKERİM İSYANI VE OSMANLI-ŞAMMAR AŞİRETİ İLİŞKİLERİ. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1820694
Vancouver
Mengirkaon S. ÜMRAN-İSKÂN VE İSYAN: 1871 ŞEYH ABDÜLKERİM İSYANI VE OSMANLI-ŞAMMAR AŞİRETİ İLİŞKİLERİ. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026. doi:10.15182/diclesosbed.1820694
BibTeX
@article{Mengirkaon2026,
author = {Mengirkaon, Sabri},
title = {ÜMRAN-İSKÂN VE İSYAN: 1871 ŞEYH ABDÜLKERİM İSYANI VE OSMANLI-ŞAMMAR AŞİRETİ İLİŞKİLERİ},
journal = {Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi},
year = {2026},
number = {43},
doi = {10.15182/diclesosbed.1820694}
}
EUVIMED