BİR ÇİKOLATA MASALI MI, PROPAGANDA MI? SOVYET RESİMLİ ÇOCUK KİTAPLARINA İDEOLOJİK BİR YAKLAŞIM
Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi · 23.03.2026 · (42)
DOI: 10.15182/diclesosbed.1697305 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, online erschienen am 23.03.2026. Verfasst von Süleyman Barlas. Die Arbeit nennt 23 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışmada, Sovyetler Birliği’nde 1925 yılında yayımlanan “Çikolatanın Mossel’prom’a Gelişi” (О Том, Как Приехал Шоколад в Моссельпром) adlı resimli çocuk kitabı, çok modlu söylem analizi yöntemiyle incelenmiştir. Kitapta, kakaonun uzak diyarlardan toplanarak Moskova’ya taşınması ve burada işlenerek bir tüketim ürünü olan çikolataya dönüşüm süreci; çocuk emeği, kadın figürleri ve kolektif çalışma temaları aracılığıyla ideolojik bir hikâyeye dönüşmektedir. Çalışmada, bu süreçleri yansıtan metin ve görseller; temsilî, etkileşimsel ve bileşimsel anlam düzeylerinde değerlendirilmiştir. Görsel analizde, Kress ve van Leeuwen’in “Görsel Tasarımın Grameri” modeli temel alınmış; metinler ise Halliday’in “Sistemik İşlevsel Dil Bilimi” kuramı doğrultusunda süreç türleri, kip ve kiplik yapıları açısından analiz edilmiştir. Bu bütünleşik analiz sayesinde yazılı ve görsel ögeler arasındaki örtüşme, çelişki ve yönlendirme biçimleri üzerinden hikâyenin çok katmanlı ideolojik yapısı belirginleştirilmiştir. Bulgular; çocukların daha çok işlevsel kimliklerle temsil edildiğini ve bireyselliğin arka planda olduğunu, kadın figürlerinin üretim sürecinin taşıyıcı unsurları olarak konumlandığını ve çikolatanın sıradan bir tüketim ürününden Sovyet üretim sisteminin vitrini hâline geldiğini göstermiştir. Sonuç olarak erken Sovyet çocuk kitaplarında pedagojik söylemin üretim ve disiplin temelli ideolojik yapılarla nasıl iç içe geçtiği ortaya konulmuştur.
Zitieren
APA
Barlas, S. (2026). BİR ÇİKOLATA MASALI MI, PROPAGANDA MI? SOVYET RESİMLİ ÇOCUK KİTAPLARINA İDEOLOJİK BİR YAKLAŞIM. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1697305
Vancouver
Barlas S. BİR ÇİKOLATA MASALI MI, PROPAGANDA MI? SOVYET RESİMLİ ÇOCUK KİTAPLARINA İDEOLOJİK BİR YAKLAŞIM. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026. doi:10.15182/diclesosbed.1697305
BibTeX
@article{Barlas2026,
author = {Barlas, Süleyman},
title = {BİR ÇİKOLATA MASALI MI, PROPAGANDA MI? SOVYET RESİMLİ ÇOCUK KİTAPLARINA İDEOLOJİK BİR YAKLAŞIM},
journal = {Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi},
year = {2026},
number = {42},
doi = {10.15182/diclesosbed.1697305}
}
EUVIMED