„Dla księżnej pani”. Oświecenie, post i praktyki żywieniowe w menu arystokratki z lat 1771–1780
Sensus Historiae · 06.07.2026 · 63 (2) · 139-150
DOI: 10.14746/sh.2026.63.2.010 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Sensus Historiae, online erschienen am 06.07.2026. Verfasst von Jarosław Dumanowski. Die Arbeit nennt 37 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-SA 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Artykuł dotyczy jedzenia, a zwłaszcza praktyk postnych na dworze Joanny Lubomirskiej. Powstał on na podstawie analizy unikatowego zbioru menu z lat 1771–1780. Źródło obejmuje menu dla prawie 170 dni oraz kilka dodatkowych menu z 1778 r., co pozwala analizować nie pojedyncze przykłady, lecz powtarzalne wzorce. Menu traktujemy jako zapis kulturowej konstrukcji posiłku, w której ujawniają się normy dietetyczne i religijne oraz hierarchie społeczne. Tekst przedstawia materiał w kontekście XVIII wieku, tzn. recepcji wzorców kuchni francuskiej, globalizacji jedzenia i przede wszystkim liberalizacji katolickiego postu. Analiza pokazuje, że post w menu samej księżnej jest słabo widoczny lub wręcz symboliczny. Post widoczny jest w menu „drugiego stołu” i „panien”, czasem nawet w surowej, zakazującej także spożycia nabiału wersji. W praktyce pojawiają się równoległe wersje posiłków: „z postem”, „z masłem” oraz „z mięsem”, co ujawnia zróżnicowanie i negocjowanie norm. Artykuł podkreśla społeczne oblicze postu oraz jego związek ze statusem, stylem życia i kulturą Oświecenia.
Zitieren
APA
Dumanowski, J. (2026). „Dla księżnej pani”. Oświecenie, post i praktyki żywieniowe w menu arystokratki z lat 1771–1780. Sensus Historiae, 63(2), 139-150. https://doi.org/10.14746/sh.2026.63.2.010
Vancouver
Dumanowski J. „Dla księżnej pani”. Oświecenie, post i praktyki żywieniowe w menu arystokratki z lat 1771–1780. Sensus Historiae. 2026;63(2):139-150. doi:10.14746/sh.2026.63.2.010
BibTeX
@article{Dumanowski2026,
author = {Dumanowski, Jarosław},
title = {„Dla księżnej pani”. Oświecenie, post i praktyki żywieniowe w menu arystokratki z lat 1771–1780},
journal = {Sensus Historiae},
year = {2026},
volume = {63},
number = {2},
pages = {139--150},
doi = {10.14746/sh.2026.63.2.010}
}
EUVIMED