EUVIMEDEUVIMED entdecken
Open Access · CC BY-SA 4.0

Ujęcie mikrohistoryczne Krzysztofa Zamorskiego jako jedna z dróg do poznania społeczeństwa staropolskiego

Grzegorz Glabisz

Sensus Historiae · 30.12.2025 · 61 (4) · 71-93

DOI: 10.14746/sh.2025.61.4.006 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Sensus Historiae, online erschienen am 30.12.2025. Verfasst von Grzegorz Glabisz. Die Arbeit nennt 25 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-SA 4.0).

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

W artykule omawiam książkę Krzysztofa Zamorskiego Pleban i wieś. Historia życia proboszcza tenczyńskiego z początków XVIII wieku. Studium mikrohistoryczne jako pracę ważną zarówno dla badań nad społeczeństwem staropolskim, jak i dla refleksji nad możliwościami mikrohistorii. Staram się pokazać, że autor nie poprzestaje na rekonstrukcji losów jednostki, lecz poprzez dzieje księdza Krzysztofa Michała Świąteckiego odsłania złożony układ relacji społecznych, ekonomicznych i religijnych, które organizowały funkcjonowanie wiejskiej parafii na początku XVIII wieku. Zasadniczą wartością tej książki jest połączenie perspektywy biograficznej z analizą szerszych mechanizmów życia zbiorowego. Zwracam uwagę na to, że przyjęta przez Zamorskiego forma narracyjna nie jest wyłącznie zabiegiem stylistycznym, lecz wyraża określoną postawę metodologiczną. U jej podstaw leży dążenie do możliwie bliskiego uchwycenia doświadczenia historycznego przy zachowaniu rygoru źródłowego i świadomości granic interpretacji. Pokazuję zarazem, że książka wyrasta z takiego wariantu mikrohistorii, który większe znaczenie przywiązuje do dyscypliny badawczej niż do efektownej fabularyzacji przeszłości. Podkreślam również znaczenie warsztatu autora i szerokiej bazy źródłowej, obejmującej między innymi ego-dokumenty, akta kościelne, sądowe i gospodarcze. Dzięki temu Zamorski rekonstruuje nie tylko biografię bohatera, lecz także materialne, instytucjonalne i wspólnotowe warunki funkcjonowania lokalnego świata. Parafia ukazana zostaje jako przestrzeń krzyżowania się norm religijnych, interesów ekonomicznych i codziennych praktyk społecznych. Szczególnie istotne wydają mi się partie poświęcone epidemii dżumy, ponieważ ujawniają one mechanizmy działania wspólnoty w sytuacji granicznej oraz napięcie między obowiązkiem, lękiem i logiką przetrwania. Ostatecznie dochodzę do wniosku, że Pleban i wieś jest pracą rzetelną źródłowo, metodologicznie świadomą i ważną dla dalszych badań nad historią społeczną dawnej Rzeczypospolitej.

Zitieren

APA

Glabisz, G. (2025). Ujęcie mikrohistoryczne Krzysztofa Zamorskiego jako jedna z dróg do poznania społeczeństwa staropolskiego. Sensus Historiae, 61(4), 71-93. https://doi.org/10.14746/sh.2025.61.4.006

Vancouver

Glabisz G. Ujęcie mikrohistoryczne Krzysztofa Zamorskiego jako jedna z dróg do poznania społeczeństwa staropolskiego. Sensus Historiae. 2025;61(4):71-93. doi:10.14746/sh.2025.61.4.006

BibTeX
@article{Glabisz2025,
  author = {Glabisz, Grzegorz},
  title = {Ujęcie mikrohistoryczne Krzysztofa Zamorskiego jako jedna z dróg do poznania społeczeństwa staropolskiego},
  journal = {Sensus Historiae},
  year = {2025},
  volume = {61},
  number = {4},
  pages = {71--93},
  doi = {10.14746/sh.2025.61.4.006}
}
Kostenlos starten →