Elementy teorii społecznej w archeologii - koncepcje grup, instytucji i struktur społecznych
Folia Praehistorica Posnaniensia · 2018
DOI: 10.14746/fpp.2003.10.18 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Folia Praehistorica Posnaniensia, 2018. Verfasst von Adriana Ciesielska.
Abstract (Originalsprache)
W części trzeciej dotyczącej zagadnień symbolicznych zajęto się głównie wpływem lasu na świat duchowy człowieka, jego wierzenia i obrzędowość. Podjęto również próbę wytłumacze nia mechanizmów kształtowania się tych zjawisk. Podstawowym materiałem badawczym były źródła etnograficzne, ale sięgnięto również do nielicznych zapisów kronikarskich, odnoszących się do lasów i drzew. Interesująco przedstawia się porównanie częstotliwości pojawiania się poszczególnych gatun ków drewna w średniowiecznym materiale archeologicznym z aurą drzew określoną na podstawie źródeł etnograficznych. Omawiając wierzenia i przesądy związane z drzewami i krzewami po dzieliłem je na trzy główne, aczkolwiek nie zawsze autonomiczne, grupy: drzewa złe, neutralne i dobre. Dokonując tego podziału zrezygnowałem z wszelkich prób dociekania genezy poszcze gólnych przekazów oraz określenia ich ewentualnego pochodzenia. Uznałem, że w przeważającej większości jest to już niemożliwe. Starałem się jedynie pominąć te wierzenia czy przesądy, które jednoznacznie wiązały się z innymi kręgami kulturowymi i tradycjami. Podstawowym kryterium podziału była nie tyle tematyka danego przekazu, ile jego wymowa-aura. 1. Grupy drzew wydzielone na podstawie ich aury pokrywają się z preferencjami surowco wymi w średniowiecznej Wielkopolsce. Drzewa postrzegane jako dobre wybierano chętnie, drzew złych natomiast unikano. 2. Preferencje surowcowe w średniowiecznej Wielkopolsce świadczą o dobrej znajomości właściwości technicznych poszczególnych rodzajów drewna i jak najbardziej celowym ich wyko rzystywaniu. Potwierdzeniem tego m ogą być zmiany składu gatunkowego zależnie od typu kon strukcji oraz funkcji wyrobu, z uwzględnieniem warunków, w jakich drewno ma przebywać i sił, jakie na nie będą działać. Dobór ten całkowicie odpowiada obecnej wiedzy o drewnie i jego wła ściwościach fizycznych, mechanicznych i technologicznych. Wydaje się więc, że wierzenia, przesądy i podania ludowe związane z poszczególnymi drzewa mi mogły mieć w pewnym sensie charakter wtórny. To drzewo i jego właściwości użytkowe mogły znacząco wpływać i kształtować wierzenia z nim związane i sposób jego postrzegania. Wydaje się również, że negatywne podania związane z poszczególnymi rodzajami czy gatunkami drzew były efektem interpretacji przyczyn ich małej przydatności w gospodarce. 3. Na obraz drzewa lub krzewu miały wpływ nie tylko właściwości użytkowe jego drewna, ale również i inne użytki z niego czerpane. Przykładem może być leszczyna orzechy, lipa kwiat, oraz drzewa owocowe owoce. Las prócz wartości gospodarczych i środowiskotwórczych jest także sam w sobie wartością kulturową, inspirującą i oddziałującą na wyobraźnię i potrzeby duchowe człowieka. Echa kultu rotwórczej roli lasu odnajdujemy w mitologii, literaturze, muzyce, malarstwie i architekturze. Niniejsza praca jest próbą spojrzenia na to zjawisko oczami archeologa.
Zitieren
APA
Ciesielska, A. (2018). Elementy teorii społecznej w archeologii - koncepcje grup, instytucji i struktur społecznych. Folia Praehistorica Posnaniensia. https://doi.org/10.14746/fpp.2003.10.18
Vancouver
Ciesielska A. Elementy teorii społecznej w archeologii - koncepcje grup, instytucji i struktur społecznych. Folia Praehistorica Posnaniensia. 2018. doi:10.14746/fpp.2003.10.18
BibTeX
@article{Ciesielska2018,
author = {Ciesielska, Adriana},
title = {Elementy teorii społecznej w archeologii - koncepcje grup, instytucji i struktur społecznych},
journal = {Folia Praehistorica Posnaniensia},
year = {2018},
doi = {10.14746/fpp.2003.10.18}
}
EUVIMED