EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Dini Bilgi Edinme Sürecinde Yapay Zekâ Tabanlı Sohbet Robotlarının Kullanımına İlişkin Tutum Ölçeği

Hülya Baştürk, Cemil Oruç

Hitit İlahiyat Dergisi · 30.06.2026 · 25 (1) · 7-30

DOI: 10.14395/hid.1856515 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Hitit İlahiyat Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Hülya Baştürk und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 57 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Dijital teknolojilerdeki hızlı gelişim, bireylerin bilgiye erişim ve bilgi üretim şekillerini dönüştürmüştür. Bu dönüşüm, dini bilginin edinilmesi ve değerlendirilmesi süreçlerinde de belirgin etkiler ortaya çıkarmıştır. Bireyler, dini sorularına yanıt ararken artık geleneksel kaynaklara ek olarak üretken yapay zekâ modellerine de başvurabilmektedir. Dini bilginin inanç, değer ve kutsallık boyutlarıyla doğrudan ilişkili olması, bu tür teknolojilerin kullanımını pedagojik, epistemolojik ve etik açılardan tartışmaya açık hâle getirmektedir. Literatürde yapay zekâ uygulamalarının dini içerik üretimindeki doğruluk ve güvenilirliğine ilişkin kuramsal tartışmalar yer almakla birlikte, bireylerin dini bilgi edinme sürecinde sohbet robotlarına yönelik tutumlarını doğrudan ölçmeye imkân tanıyan geçerli ve güvenilir ölçme araçlarının sayıca oldukça az olduğu görülmektedir. Yapay zekâ ile din ilişkisini ele alan mevcut çalışmaların büyük bölümü, bu sistemlerin dini içerik üretme yeterliliğini ve doğruluğunu değerlendirmeye yoğunlaşmaktadır. Ancak yapay zekânın dini yaşantının gündelik pratiklerine dâhil olmaya başladığı günümüzde, bireylerin bu teknolojilere atfettiği anlamlar, onlara duyduğu güven ya da mesafe, sürecin yönünü belirleyen temel unsurlar arasında yer almaktadır. Ayrıca literatür incelendiğinde, ulusal ve uluslararası düzeyde özellikle tıp, eğitim, psikoloji ve mühendislik gibi disiplinlerde yapay zekâ uygulamalarına yönelik tutumları belirlemeyi amaçlayan çok sayıda ölçek geliştirme çalışmasının varlığına rağmen dini bilgi bağlamına özgü tutumları ölçmeye yönelik araçların az sayıda oluşu bu konuda bir boşluk olduğunu göstermektedir. Bu araştırma, söz konusu boşluktan hareketle bireylerin dini bilgi edinme süreçlerinde yapay zekâ tabanlı sohbet robotlarının kullanımına yönelik tutumlarını ölçebilecek bir ölçek geliştirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, kavramsal kapsamı belirleme ve nicel psikometrik sınama aşamalarını içeren bir ölçek geliştirme çalışması olarak tasarlanmıştır. Literatür taraması sonucunda kullanım kolaylığı, güven, algılanan fayda, mahremiyet ile risk ve sınırlılıklar gibi alanlar belirlenmiş ve madde havuzu bu alanları temsil edecek şekilde oluşturulmuştur. Uzman görüşleri doğrultusunda yapılan kapsam geçerliği değerlendirmeleri sonrasında 50 katılımcı ile pilot uygulama gerçekleştirilmiş ve uygun olmayan maddeler ölçekten çıkarılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi (AFA), 233 katılımcıdan oluşan uygun örneklem büyüklüğü üzerinde gerçekleştirilmiş, Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri 0,88 olarak bulunmuş ve Bartlett Küresellik Testi anlamlı sonuç vermiştir (p

Zitieren

APA

Baştürk, H., & Oruç, C. (2026). Dini Bilgi Edinme Sürecinde Yapay Zekâ Tabanlı Sohbet Robotlarının Kullanımına İlişkin Tutum Ölçeği. Hitit İlahiyat Dergisi, 25(1), 7-30. https://doi.org/10.14395/hid.1856515

Vancouver

Baştürk H, Oruç C. Dini Bilgi Edinme Sürecinde Yapay Zekâ Tabanlı Sohbet Robotlarının Kullanımına İlişkin Tutum Ölçeği. Hitit İlahiyat Dergisi. 2026;25(1):7-30. doi:10.14395/hid.1856515

BibTeX
@article{Batrk2026,
  author = {Baştürk, Hülya and Oruç, Cemil},
  title = {Dini Bilgi Edinme Sürecinde Yapay Zekâ Tabanlı Sohbet Robotlarının Kullanımına İlişkin Tutum Ölçeği},
  journal = {Hitit İlahiyat Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {25},
  number = {1},
  pages = {7--30},
  doi = {10.14395/hid.1856515}
}
Kostenlos starten →