HALKBİLİM VE KÜLTÜRDİLBİLİMİN KESİŞİMİNDE BİR KÜLTÜR KONSEPTİ: “AYIP”
Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi · 21.06.2026 · 19 (54) · 594-620
DOI: 10.12981/mahder.1903246 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi, online erschienen am 21.06.2026. Verfasst von Doç. Dr. Asli Fişekcioğlu. Die Arbeit nennt 25 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bir milletin dilinin, o millete ait kültürün taşıyıcısı olması, dillerin sadece bir iletişim aracı olmadığını göstermektedir. Dilin, tarihi, gelenek ve görenekleri, değer yargılarını taşımakla kalmayıp, onların nesilden nesile ulaşmasını sağlaması, dili, bir milletin en kıymetli hazinesi haline getirmektedir. Türk milletinin töresini taşıyan ve törenin nesilden nesile ulaşmasını sağlayan Türkçenin de içinde sakladığı gizem, dilsel göstergelerde bulunmaktadır. Bu sebeple kültürdilbilimin, kültürel konsept olarak adlandırdığı kavram, geniş anlamda töreyi inceleyen halkbilim alanını yakından ilgilendirmektedir. Dilin ait olduğu toplumun değerlerini taşıması, her dilin içinde ait olduğu toplumun değer yargılarına ait göstergelerin saklı olması, kültürdilbilimde kültürel konsept olarak adlandırılan bazı kavramların başka dillerde karşılığı olmamasının da nedenidir. “Ayıp” kültürel konsepti de bu duruma örnek olarak gösterilebilir. Bu çalışmanın amacı, Türk gelenek ve göreneklerinde, değer yargılarında tabuların da göstergesi olan “ayıp” kültürel konseptini, halkbilim ve kültürdilbilimin kesiştiği bağlamda incelemektir. Nitel araştırma yöntemi doğrultusunda yapılan bu çalışmada öncelikle doküman analizi veri toplama tekniği olarak kullanılmıştır. ”Ayıp” sözcüğünün kültürdilbilimde bir konsept olduğundan yola çıkarak, çeşitli sözlüklerde ve edebiyat eserlerinde sözcüğün Türkçede kullanılan anlam alanları araştırılmıştır. Ardından “ayıp” kültürel konseptinin X kuşağı (1965-1979 yılları arasında doğanlar), Y kuşağı (1980-1999 yılları arasında doğanlar), Z kuşağı (2000 ve sonrası yıllarda doğanlar) için ne ifade ettiğini anlamak ve kültürel konseptin anlamsal olarak farklı kuşaklar arasında değişim ve dönüşümünü izlemek adına çevrimiçi serbest çağrışım deneyi gerçekleştirilmiştir. Ankete farklı kuşaklardan 307 kişi katılmıştır. Bu anket çalışmasındaki amaç, ayıp kültürel konseptinin anlam alanında nesiller arası değişimleri inceleyerek Türk toplumunda ayıp kültürel konseptiyle ilgili dönüşümleri tespit etmektir.
Zitieren
APA
Fişekcioğlu, D. D. A. (2026). HALKBİLİM VE KÜLTÜRDİLBİLİMİN KESİŞİMİNDE BİR KÜLTÜR KONSEPTİ: “AYIP”. Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi, 19(54), 594-620. https://doi.org/10.12981/mahder.1903246
Vancouver
Fişekcioğlu DDA. HALKBİLİM VE KÜLTÜRDİLBİLİMİN KESİŞİMİNDE BİR KÜLTÜR KONSEPTİ: “AYIP”. Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi. 2026;19(54):594-620. doi:10.12981/mahder.1903246
BibTeX
@article{Fiekciolu2026,
author = {Fişekcioğlu, Doç. Dr. Asli},
title = {HALKBİLİM VE KÜLTÜRDİLBİLİMİN KESİŞİMİNDE BİR KÜLTÜR KONSEPTİ: “AYIP”},
journal = {Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi},
year = {2026},
volume = {19},
number = {54},
pages = {594--620},
doi = {10.12981/mahder.1903246}
}
EUVIMED