Zmęczenie empatią i cyfrowa afektywność. O ekonomii emocji w epoce platform
Ethos. Kwartalnik Instytutu Jana Pawła II KUL · 26.06.2026 · 39 (2) · 83-106
DOI: 10.12887/ethos.20321 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Ethos. Kwartalnik Instytutu Jana Pawła II KUL, online erschienen am 26.06.2026. Verfasst von Jacek Gurczyński. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Artykuł analizuje filozoficzne i etyczne konsekwencje cyfrowej transformacji emocji w kontekście rozwoju technologii afektywnych i tak zwanej emocjonalnej sztucznej inteligencji (ang. emotional AI). Punktem wyjścia jest założenie, że emocje – niegdyś rozumiane jako wewnętrzne, cielesno-afektywne doświadczenia – uległy dziś datafikacji i standaryzacji, stając się obiektem algorytmicznego przetwarzania, przewidywania i komercjalizacji. W oparciu o krytyczną hermeneutykę afektu, inspirowaną pracami Sary Ahmed, Bernarda Stieglera, Evy Illouz, Zizi Papacharissi i Andrew McStaya, artykuł interpretuje emocje jako pole władzy, w którym splatają się procesy ekonomiczne, technologiczne i kulturowe. W pierwszej części autor rekonstruuje przemiany pojęcia emocji w epoce cyfrowej, wskazując na przesunięcie od emocji jako doświadczenia subiektywnego do emocji jako danych. Druga część poświęcona jest zjawisku zmęczenia empatią, które odczytywane jest jako symptom nadmiaru afektywnego w społeczeństwie przejrzystości i wskaźnik potrzeby redefinicji empatii jako praktyki krytycznej, a nie czysto reaktywnej. W części trzeciej rozwinięta zostaje koncepcja etyki afektywnej suwerenności, rozumianej jako zdolność jednostki do refleksyjnego dystansu wobec technologicznego formatowania emocji oraz odmowy uczestnictwa w ekonomii afektywnej widzialności. Artykuł dowodzi, że przyszłość empatii i emocjonalności w epoce cyfrowej zależy od zdolności do odczuwania krytycznego – rozpoznawania technicznych i politycznych uwarunkowań własnych emocji. Etyka afektywnej suwerenności, oparta na selektywnej empatii, dystansie i refleksyjności, stanowi nie tylko odpowiedź na algorytmiczną kolonizację emocji, lecz także projekt odzyskiwania emocjonalnej wolności i podmiotowości w świecie zdominowanym przez automatyzację uczuć.
Zitieren
APA
Gurczyński, J. (2026). Zmęczenie empatią i cyfrowa afektywność. O ekonomii emocji w epoce platform. Ethos. Kwartalnik Instytutu Jana Pawła II KUL, 39(2), 83-106. https://doi.org/10.12887/ethos.20321
Vancouver
Gurczyński J. Zmęczenie empatią i cyfrowa afektywność. O ekonomii emocji w epoce platform. Ethos. Kwartalnik Instytutu Jana Pawła II KUL. 2026;39(2):83-106. doi:10.12887/ethos.20321
BibTeX
@article{Gurczyski2026,
author = {Gurczyński, Jacek},
title = {Zmęczenie empatią i cyfrowa afektywność. O ekonomii emocji w epoce platform},
journal = {Ethos. Kwartalnik Instytutu Jana Pawła II KUL},
year = {2026},
volume = {39},
number = {2},
pages = {83--106},
doi = {10.12887/ethos.20321}
}
EUVIMED