Popularyzacja Mikołaja Kopernika i jego dorobku w Polsce Ludowej
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym · 30.01.2025 · 71 · 37-61
DOI: 10.12775/klio.2024.028 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, online erschienen am 30.01.2025. Verfasst von Mateusz Hübner. Die Arbeit wurde bisher 1-mal zitiert (Crossref). Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-ND 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Celem artykułu nie jest przeprowadzenie merytorycznej analizy problemów z zakresu dorobku naukowego dotyczącego Mikołaja Kopernika. Nie podejmuję też rozważań nad zagadnieniem określanym mianem przewrotu kopernikańskiego czy rewolucji kopernikańskiej. Po 1944 roku, w okresie Polski Ludowej, komunistyczne władze objęły naukę kontrolą ideologiczną. Twórczość naukowa służyła jako narzędzie władzy w budowie nowej świadomości społecznej. Profesjonalne upowszechnianie nauki przez uczonych jako autorów zastąpił system popularyzacji prowadzonej przez dziennikarzy i instruktorów partyjnych. Powstało czasopismo „Problemy” (1945) oraz Towarzystwo Wiedzy Powszechnej (1950). Systemem popularyzacji objęto między innymi wiedzę o Mikołaju Koperniku. Z postacią Kopernika, będącego już w XIX wieku ikoną nauki akademickiej, władze komunistyczne łączyły rolę ikony „nowej nauki”. Cel ten opierano na stosowaniu w ocenie twórczości Kopernika i innych znanych uczonych kryterium postępowości – stanowiącego w rzeczywistości ideologicznie pojęty rozwój. Kryterium to zdeterminowało działalność Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika, a także referaty dotyczące Kopernika na I Kongresie Nauki Polskiej oraz w ramach Sesji Kopernikowskiej (15-16 IX 1953). Postać Kopernika była ideologizowana przez władze partyjno-państwowe także po okresie stalinowskim. Stałym elementem polityki władz było wskazywanie na rolę Kopernika w budowie naukowego światopoglądu, co naruszało depozyt wiary Kościoła oparty na historii biblijnej. Pozostałością po okresie popularyzacji jest nazewnictwo obiektów miejskich, instytucji oraz pomniki i uroczystości kopernikańskie.
Zitieren
APA
Hübner, M. (2025). Popularyzacja Mikołaja Kopernika i jego dorobku w Polsce Ludowej. Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, 71, 37-61. https://doi.org/10.12775/klio.2024.028
Vancouver
Hübner M. Popularyzacja Mikołaja Kopernika i jego dorobku w Polsce Ludowej. Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym. 2025;71:37-61. doi:10.12775/klio.2024.028
BibTeX
@article{Hbner2025,
author = {Hübner, Mateusz},
title = {Popularyzacja Mikołaja Kopernika i jego dorobku w Polsce Ludowej},
journal = {Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym},
year = {2025},
volume = {71},
pages = {37--61},
doi = {10.12775/klio.2024.028}
}
EUVIMED