O polskie duchowieństwo w Gdańsku. Uwagi na marginesie petycji z 3 czerwca 1945 r. w sprawie przywrócenia parafii pw. św. Stanisława BM we Wrzeszczu i ustanowienia polskiego przedstawiciela w kurii biskupiej
Gdański Notatnik Historyczny · 2025
DOI: 10.12775/gnh.2024.06 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Gdański Notatnik Historyczny, 2025. Verfasst von Daniel Gucewicz. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Po zdobyciu Gdańska przez Armię Czerwoną w marcu 1945 r. rozpoczął się napływ polskich osadników, należących w swej masie do Kościoła rzymskokatolickiego i w nowym miejscu poszukujących kościołów, w których mogliby realizować swoje potrzeby duchowe. W wielu parafiach spotykali jednak lokalnych księży diecezji gdańskiej, pochodzenia niemieckiego bądź pomorskiego, którzy choć w większości znali język polski, to przybyszom częściej kojarzyli się ze znienawidzonymi okupantami. Z kolei napływający do Gdańska polscy księża natrafiali na opór biskupa gdańskiego Carla Marii Spletta, który z początku nie włączał ich w struktury diecezjalne (choć nie był przeciwny ich osiedlaniu się i podejmowaniu pracy duszpasterskiej). Pretekstem do podjęcia rozważań na temat sytuacji duszpasterskiej w Gdańsku w połowie 1945 r. jest edytowana w aneksie petycja z czerwca 1945 r. polskich wiernych z Wrzeszcza, domagających się interwencji polskich władz w działalność biskupa: przywrócenia polskiej parafii przy nieczynnym kościele św. Stanisława BM (zamienionym przez Niemców w 1939 r. w garaż) i ustanowienia polskiego przedstawiciela w kurii biskupiej. Wiele wskazuje na to, że inicjatywa nie była oddolna, lecz zainicjowana przez czynniki polityczne (PPS) w ramach działań władz miasta zmierzających do jego jak najszybszej polonizacji, z czym łączyło się usunięcie wszystkich Niemców, w tym osób duchownych. Treść dokumentu współgrała przy tym z kampanią prasową atakującą Kościół katolicki za pomocą antyniemieckich resentymentów, która przygotowała grunt polityczny pod aresztowanie bp. Spletta, a następnie zerwanie konkordatu.
Zitieren
APA
Gucewicz, D. (2025). O polskie duchowieństwo w Gdańsku. Uwagi na marginesie petycji z 3 czerwca 1945 r. w sprawie przywrócenia parafii pw. św. Stanisława BM we Wrzeszczu i ustanowienia polskiego przedstawiciela w kurii biskupiej. Gdański Notatnik Historyczny. https://doi.org/10.12775/gnh.2024.06
Vancouver
Gucewicz D. O polskie duchowieństwo w Gdańsku. Uwagi na marginesie petycji z 3 czerwca 1945 r. w sprawie przywrócenia parafii pw. św. Stanisława BM we Wrzeszczu i ustanowienia polskiego przedstawiciela w kurii biskupiej. Gdański Notatnik Historyczny. 2025. doi:10.12775/gnh.2024.06
BibTeX
@article{Gucewicz2025,
author = {Gucewicz, Daniel},
title = {O polskie duchowieństwo w Gdańsku. Uwagi na marginesie petycji z 3 czerwca 1945 r. w sprawie przywrócenia parafii pw. św. Stanisława BM we Wrzeszczu i ustanowienia polskiego przedstawiciela w kurii biskupiej},
journal = {Gdański Notatnik Historyczny},
year = {2025},
doi = {10.12775/gnh.2024.06}
}
EUVIMED