Κατασκευάζοντας τον "φιλαναγνώστη": Ιδεολογικές διαστάσεις των Διαγωνισμών Φιλαναγνωσίας στην ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα
Έρευνα στην Εκπαίδευση · 02.08.2026 · 15 (2) · 201-226
DOI: 10.12681/hjre.46489 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Έρευνα στην Εκπαίδευση, online erschienen am 02.08.2026. Verfasst von Γεωργία Παύλου und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 56 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-SA 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Η φιλαναγνωσία αποτελεί μια διαρκή και θετική σχέση του ατόμου με την ανάγνωση, η οποία συνδέεται με την ευχαρίστηση, την προσωπική επιλογή και τη βαθύτερη εμπλοκή με το βιβλίο. Η ανάπτυξή της συμβάλλει ουσιαστικά στη γνωστική, γλωσσική, συναισθηματική και κοινωνική ανάπτυξη των παιδιών, καθώς ενισχύει τη φαντασία, την κριτική σκέψη, τη δημιουργικότητα, την ενσυναίσθηση και τις επικοινωνιακές τους δεξιότητες. Ιδιαίτερα κατά την παιδική ηλικία, η συστηματική επαφή με τη λογοτεχνία διαμορφώνει θετικές αναγνωστικές στάσεις και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη δια βίου αναγνωστικών συνηθειών. Στο πλαίσιο της προώθησης της φιλαναγνωσίας, τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί ποικίλες εκπαιδευτικές δράσεις, μεταξύ των οποίων σημαντική θέση κατέχουν οι διαγωνισμοί φιλαναγνωσίας που διοργανώνονται από σχολεία, βιβλιοθήκες, δήμους, εκδοτικούς οίκους και άλλους πολιτιστικούς φορείς. Οι δράσεις αυτές επιδιώκουν να ενθαρρύνουν την επαφή των παιδιών με το βιβλίο μέσα από δημιουργικές δραστηριότητες, αξιοποιώντας συχνά στοιχεία συνεργασίας, παιχνιδιού και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ανταγωνισμού. Ωστόσο, παραμένει ανοικτό το ερώτημα κατά πόσο οι συγκεκριμένες πρακτικές συμβάλλουν ουσιαστικά στην καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας ή αν προωθούν μια περισσότερο εργαλειακή αντίληψη της ανάγνωσης. Η παρούσα εργασία διερευνά τον τρόπο με τον οποίο συγκροτείται και προβάλλεται η έννοια της φιλαναγνωσίας μέσα από τους ελληνικούς Διαγωνισμούς Φιλαναγνωσίας της περιόδου 2021–2025. Υιοθετεί ποιοτική, ερμηνευτική προσέγγιση και αξιοποιεί την Κριτική Ανάλυση Λόγου, την οπτική ανάλυση και την ανάλυση ιδεολογικού πλαισίου για τη μελέτη προκηρύξεων, αφισών και λοιπού προωθητικού υλικού. Τα ευρήματα αναδεικνύουν ότι οι διαγωνισμοί λειτουργούν όχι μόνο ως δράσεις προώθησης της ανάγνωσης, αλλά και ως μηχανισμοί διαμόρφωσης συγκεκριμένων παιδαγωγικών και κοινωνικών αντιλήψεων γύρω από το βιβλίο, τον αναγνώστη και τη φιλαναγνωσία. Ειδικότερα, ο λόγος των προκηρύξεων φαίνεται να αναπαράγει, συχνά ακούσια, μια εργαλειακή και ανταγωνιστική λογική (μέσα από στοιχεία βαθμολόγησης, βράβευσης και επίδοσης) η οποία έρχεται σε αντίθεση με τις αρχές της φιλαναγνωσίας ως ελεύθερης, ευχάριστης και μη αξιολογούμενης σχέσης με το κείμενο. Η μελέτη καταλήγει σε προβληματισμούς σχετικά με το κατά πόσο οι θεσμικές πρακτικές προώθησης της ανάγνωσης ενδέχεται, παραδόξως, να υπονομεύουν το ίδιο το αίτημα που επικαλούνται.
Zitieren
APA
Παύλου, Γ., & Σιδηροπούλου, Μ. (2026). Κατασκευάζοντας τον "φιλαναγνώστη": Ιδεολογικές διαστάσεις των Διαγωνισμών Φιλαναγνωσίας στην ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα. Έρευνα στην Εκπαίδευση, 15(2), 201-226. https://doi.org/10.12681/hjre.46489
Vancouver
Παύλου Γ, Σιδηροπούλου Μ. Κατασκευάζοντας τον "φιλαναγνώστη": Ιδεολογικές διαστάσεις των Διαγωνισμών Φιλαναγνωσίας στην ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα. Έρευνα στην Εκπαίδευση. 2026;15(2):201-226. doi:10.12681/hjre.46489
BibTeX
@article{2026,
author = {Παύλου, Γεωργία and Σιδηροπούλου, Μαρέττα},
title = {Κατασκευάζοντας τον "φιλαναγνώστη": Ιδεολογικές διαστάσεις των Διαγωνισμών Φιλαναγνωσίας στην ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα},
journal = {Έρευνα στην Εκπαίδευση},
year = {2026},
volume = {15},
number = {2},
pages = {201--226},
doi = {10.12681/hjre.46489}
}
EUVIMED