Μικρασιατική Καταστροφή: Σύγχρονα Graphic Novels και Διαχείριση της Ιστορικής Μνήμης
Έρευνα στην Εκπαίδευση · 30.06.2026 · 15 (2) · 78-104
DOI: 10.12681/hjre.46093 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Έρευνα στην Εκπαίδευση, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Ισιδώρα Δραγανίδου. Die Arbeit nennt 54 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-SA 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Η παρούσα έρευνα επικεντρώθηκε στις αναπαραστάσεις της Μικρασιατικής καταστροφής μέσα από έργα που ανήκουν στο λογοτεχνικό είδος του graphic novel. Η Μικρασιατική Καταστροφή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα και πλέον τραυματικά γεγονότα της νεότερης ελληνικής ιστορίας, καθώς συνδέεται με τον βίαιο εκτοπισμό εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων, την κατάρρευση της ελληνικής παρουσίας στη Μικρά Ασία και τη διαμόρφωση νέων κοινωνικών και πολιτισμικών συνθηκών στον ελλαδικό χώρο. Παρά τη χρονική απόσταση που μεσολαβεί από τα γεγονότα του 1922, η μνήμη της Μικρασιατικής Καταστροφής εξακολουθεί να διατηρείται ζωντανή μέσα από ποικίλες μορφές πολιτισμικής έκφρασης και καλλιτεχνικής δημιουργίας. Ανάμεσα σε αυτές, τα graphic novels έχουν αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια σε ένα ιδιαίτερα δυναμικό αφηγηματικό μέσο, το οποίο συνδυάζει κείμενο και εικόνα, προσφέροντας νέες δυνατότητες προσέγγισης και αναπαράστασης ιστορικών γεγονότων. Η απόπειρα αποσαφήνισης του όρου graphic novel και παρουσίασης της ιστορικής εξέλιξης και των χαρακτηριστικών του παρουσιάζει δυσκολία, καθώς πρόκειται για σχετικά νέο είδος που τελεί ακόμα υπό διαμόρφωση. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται πληθώρα ελληνικών εκδόσεων graphic novels, και ιδιαίτερα με ιστορικό περιεχόμενο για την ελληνική πρωτίστως ιστορία. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο δημιουργήθηκαν και έργα που θεματοποιούν τη Μικρασιατική Εκστρατεία και την τραγική κατάληξή της, καθώς και τα αίτια και τις συνέπειές της. Η μελέτη μας εξετάζει τους τρόπους με τους οποίους παρουσιάζονται τα γεγονότα της Μικρασιατικής Καταστροφής από τους σύγχρονους συγγραφείς, έναν αιώνα μετά από το γεγονός και τα θέματα που τους απασχολούν. Ειδικότερα, εξετάζεται ο τρόπος με τον οποίο αποτυπώνονται οι εμπειρίες του πολέμου, του ξεριζωμού, της προσφυγιάς και του συλλογικού τραύματος, αφηγήσεις μεταφέρουν τη μνήμη στις νεότερες γενιές αναγνωστών. Επιπλέον, διερευνάται κατά πόσο χαρακτηρίζονται από τη νοσταλγία και από μια τάση εξωραϊσμούτων χαμένων πατρίδων. Αντικείμενο εξέτασης αποτελεί και η ιδεολογία που επιχειρούν να μεταδώσουν οι δημιουργοί μέσα από την αφήγηση και την εικονογράφηση των graphic novels. Η έρευνα βασίζεται στην ποιοτική ανάλυση περιεχομένου τεσσάρων σύγχρονων graphic novels που πραγματεύονται άμεσα ή έμμεσα τη Μικρασιατική Καταστροφή: Αϊβαλί (2014) του Soloúp (Αντώνης Νικολόπουλος), το 1922. Το Τέλος του Ονείρου (2021) και σε συνέχεια το 1923. Εχθρική Πατρίδα (2022) του Θανάση Πέτρου και το Μανώλης (2022) των Allain Glykos (κείμ.) και Antonin (εικον.). Η κριτική ανάλυση των έργων οδήγησε στο συμπέρασμα πως μέσα από το είδος του graphic novel παρουσιάζεται με ρεαλιστικό τρόπο η βία του πολέμου και οι άσχημες συνθήκες που βίωσαν οι πρόσφυγες της Μικράς Ασίας. Οι δημιουργοί μεταφέρουν μέσα από τα έργα τους ένα αντιπολεμικό μήνυμα και στέκονται αναστοχαστικά απέναντι στα γεγονότα ωθώντας τους αναγνώστες-θεατές να διερευνήσουν τις έννοιες της αποδοχής του «άλλου», της αλληλοκατανόησης και της συμφιλίωσης.
Zitieren
APA
Δραγανίδου, Ι. (2026). Μικρασιατική Καταστροφή: Σύγχρονα Graphic Novels και Διαχείριση της Ιστορικής Μνήμης. Έρευνα στην Εκπαίδευση, 15(2), 78-104. https://doi.org/10.12681/hjre.46093
Vancouver
Δραγανίδου Ι. Μικρασιατική Καταστροφή: Σύγχρονα Graphic Novels και Διαχείριση της Ιστορικής Μνήμης. Έρευνα στην Εκπαίδευση. 2026;15(2):78-104. doi:10.12681/hjre.46093
BibTeX
@article{2026,
author = {Δραγανίδου, Ισιδώρα},
title = {Μικρασιατική Καταστροφή: Σύγχρονα Graphic Novels και Διαχείριση της Ιστορικής Μνήμης},
journal = {Έρευνα στην Εκπαίδευση},
year = {2026},
volume = {15},
number = {2},
pages = {78--104},
doi = {10.12681/hjre.46093}
}
EUVIMED