Προς μια υπαρξιστική αγωγή: Αδιέξοδα και προοπτικές
Διάλογοι! Θεωρία και πράξη στις επιστήμες αγωγής και εκπαίδευσης · 13.03.2026 · 12 · 92-112
DOI: 10.12681/dial.40795 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Διάλογοι! Θεωρία και πράξη στις επιστήμες αγωγής και εκπαίδευσης, online erschienen am 13.03.2026. Verfasst von Γεώργιος Παπαδόπουλος. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-SA 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Η υπαρξιστική αγωγή αναδύθηκε τη δεκαετία του 1950, επιχειρώντας να μετουσιώσει κεντρικές έννοιες του υπαρξισμού, όπως την ελευθερία επιλογής και τη συνεπαγόμενη ευθύνη, εντός του πεδίου της τάξεως. Όντας μαθητοκεντρική, αποδίδει μέγιστη σημασία στην ψυχοσυναισθηματική και ηθική παράμετρο, στην αυθεντικότητα του εαυτού και στην ανεμπόδιστη διαμόρφωσή του έναντι ενός καταπιεστικού συλλογικού σώματος και μιας αλλοτριωτικής κοινωνίας. Το παρόν άρθρο εξετάζει τις βασικές αξίες και παιδαγωγική στοχοθεσία της υπαρξιστικής αγωγής και αποτιμά την εκπαιδευτική της δυναμική ως προς την προώθηση των αρχών της και ιδίως της αυτονομίας. Εφαρμόζοντας μια ερμηνευτική μεθοδολογική προσέγγιση, καταδείχθηκε ότι η υπαρξιστική αγωγή διατρέχει τον κίνδυνο να περιοριστεί σε έναν ελλειπτικό λόγο, καθώς, παρά την αναγνώριση της αναγκαιότητας της αλληλεξάρτησης και του Άλλου, είναι αμφίβολο πώς θα πραγματωθεί η ατομική αυτονομία του μαθητευόμενου. Κι αυτό, εφόσον δεν προσαρτάται με ένα κοινωνικοπολιτικό αίτημα συλλογικής αυτονόμησης, όπου μαθητές και εκπαιδευτικοί συμμετέχουν ισότιμα στις ευρύτερες υποθέσεις της εκπαιδευτικής ζωής, ως αντανάκλαση της επιδιωκόμενης κοινωνικής αναδιαμόρφωσης (άμεση δημοκρατία). Έτσι, η υπαρξιστική αγωγή φαίνεται να παραβλέπει το ακόλουθο παράδοξο: Πώς θα επιτευχθεί η αυτονομία των μαθητών σε μια ετερόνομη κοινωνία, υπερβαίνοντας την αναγκαιότητα της κοινωνικοποίησης ως ετερονομίας, όταν ο εκπαιδευτικός, ως φορέας της κριτικής σκέψης, αποτελεί προϊόν της θεσμισμένης κοινωνίας, η οποία αποθαρρύνει την αμφισβήτηση; Η αξία που προσδίδει εν ολίγοις η υπαρξιστική αγωγή στην έννοια του αυτοκαθορισμού, της αυτογνωσίας και εν γένει της ελευθερίας είναι ναι μεν σημαντική, αλλά όχι επί της ουσίας επιδραστική για μια ευρύτερη μεταστροφή. Αναγκαίες κρίνονται, λοιπόν, περισσότερες έρευνες που θα διευθετούν αυτές τις ανεπάρκειες, εμπλουτίζοντας τη δυναμική της υπαρξιστικής αγωγής να προάγει επιδραστικότερα τις αρχές της.
Zitieren
APA
Παπαδόπουλος, Γ. (2026). Προς μια υπαρξιστική αγωγή: Αδιέξοδα και προοπτικές. Διάλογοι! Θεωρία και πράξη στις επιστήμες αγωγής και εκπαίδευσης, 12, 92-112. https://doi.org/10.12681/dial.40795
Vancouver
Παπαδόπουλος Γ. Προς μια υπαρξιστική αγωγή: Αδιέξοδα και προοπτικές. Διάλογοι! Θεωρία και πράξη στις επιστήμες αγωγής και εκπαίδευσης. 2026;12:92-112. doi:10.12681/dial.40795
BibTeX
@article{2026,
author = {Παπαδόπουλος, Γεώργιος},
title = {Προς μια υπαρξιστική αγωγή: Αδιέξοδα και προοπτικές},
journal = {Διάλογοι! Θεωρία και πράξη στις επιστήμες αγωγής και εκπαίδευσης},
year = {2026},
volume = {12},
pages = {92--112},
doi = {10.12681/dial.40795}
}
EUVIMED