Nieuw onderzoeksproject: betere bescherming tegen dementie bij type 2-diabetes (DIAB-IN-MIND)
Nederlands Tijdschrift voor Diabetologie · 2026-06 · 24 (2) · 9-13
DOI: 10.1007/s12467-026-1624-4 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Nederlands Tijdschrift voor Diabetologie, online erschienen am 10.06.2026. Verfasst von Mounir Benhaddou und 1 weiteren Autor:innen. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-ND 4.0).
Themen: Diabetes mellitus
Abstract (Originalsprache)
Wereldwijd heeft één op de vijf mensen tussen de 65-99 jaar diabetes (136 miljoen mensen).Naar verwachting zal dit aantal toenemen tot 195 miljoen mensen in 2030 en 276 miljoen mensen in 2045. 1 In Nederland hebben 1,1 miljoen mensen type 2-diabetes.Naar verwachting zal dit aantal stijgen naar 1,5 miljoen mensen in 2040. 2 De levensverwachting onder mensen met type 2-diabetes is in de afgelopen twintig jaar sterk gestegen, mede dankzij therapeutische vooruitgang op cardiovasculair gebied.3 Door de stijgende levensverwachting krijgen mensen met diabetes vaker te maken met aandoeningen die gerelateerd zijn aan diabetes en ouderdom, in het bijzonder dementie.Mensen met type 2-diabetes hebben ongeveer 60-70% hoger risico op het ontwikkelen van dementie ten opzichte van mensen zonder diabetes.Zowel het risico op de ziekte van Alzheimer als vasculaire dementie is verhoogd.Zo blijkt uit een analyse van een grote Franse studie dat het absolute risico op dementie voor een 70-jarige ongeveer 13-14% bedraagt bij afwezigheid van diabetes, tegenover 21-23% bij aanwezigheid van diabetes.4 Naar schatting is één op de tien tot vijftien gevallen van dementie wereldwijd gerelateerd aan diabetes.5 Dementie heeft een grote impact op zowel patiënten als hun naasten.Ook gaat dementie gepaard met hoge zorgkosten.Op dit moment zijn we niet goed in staat om dementie bij diabetes te voorkomen.Onderzoek is nodig om achter de onderliggende biologische mechanismen te komen van diabetesgerelateerde dementie.Zulke mechanismen zijn aangrijpingspunten voor nieuwe behandelingen. Microvasculaire disfunctie en breininsulineresistentieDe pathofysiologie van diabetesgerelateerde dementie is complex en multifactorieel.Eerder experimenteel onderzoek suggereert dat zowel microvasculaire disfunctie als brein-insulineresistentie een rol kunnen spelen.Microvasculaire disfunctie leidt tot perfusiedefecten, hypoxemie en fragiele bloedvaten door gestoorde angiogenese.Dit kan wittestofafwijkingen, cerebrale atrofie en microbloedingen veroorzaken en leiden tot cognitieve disfunctie.6 Insuline is betrokken bij verschillende processen in het brein, waaronder synaptische plasticiteit, neuronale groei, neuroprotectie, cerebrale vasodilatatie en energiemetabolisme.Een verminderde gevoeligheid voor insuline in het brein geeft verstoring van deze processen en kan daardoor mogelijk bijdragen aan cognitieve achteruitgang.Er bestaat bovendien mogelijk een bidirectioneel verband tussen microvasculaire disfunctie en brein-insulineresistentie, waarbij beide mechanismen elkaar versterken.Het meeste bewijs voor de rol van microvasculaire disfunctie en brein-insulineresistentie komt echter uit dierenstudies.Tot voor kort was het niet mogelijk om microvasculaire functie en brein-insulineresistentie in de hersenen bij mensen goed te meten.Nieuwe technologische ontwikkelingen maken dit nu mogelijk. Nieuw onderzoeksprojectMet ondersteuning van het Diabetes Fonds zal binnen het vierjarige project DIAB-IN-MIND onderzoek worden gedaan naar microvasculaire disfunctie en breininsulineresistentie onder mensen met type 2-diabetes.Het doel van het project is om te onderzoeken of brein-insulineresistentie en microvasculaire disfunctie daadwerkelijk bijdragen aan dementie bij mensen met type 2-diabetes.Ook heeft het project het vinden van nieuwe aangrijpingspunten voor preventieve behandelingen tot doel. Nieuwe technologieënInsulineresistentie in het brein zal worden gemeten via zogenoemde neuron-derived extracellular vesicles (NDEVs).Alle lichaamscellen stoten dagelijkse vele vesikels af.Deze vesikels bevatten veel informatie over de cel van herkomst.Het is vergelijkbaar met flessenpost: de fles is als het blaasje en de inhoud vertelt ons iets over de afzender.De blaasjes die door hersencellen worden afgestoten, geven daarom waardevolle inzichten over de werking van de hersenen zelf.In het project wordt de insulinegevoeligheid gemeten in vesikels die afkomstig ONDERZOEK
Zitieren
APA
Benhaddou, M., & Sloten, T. V. (2026). Nieuw onderzoeksproject: betere bescherming tegen dementie bij type 2-diabetes (DIAB-IN-MIND). Nederlands Tijdschrift voor Diabetologie, 24(2), 9-13. https://doi.org/10.1007/s12467-026-1624-4
Vancouver
Benhaddou M, Sloten TV. Nieuw onderzoeksproject: betere bescherming tegen dementie bij type 2-diabetes (DIAB-IN-MIND). Nederlands Tijdschrift voor Diabetologie. 2026;24(2):9-13. doi:10.1007/s12467-026-1624-4
BibTeX
@article{Benhaddou2026,
author = {Benhaddou, Mounir and Sloten, Thomas van},
title = {Nieuw onderzoeksproject: betere bescherming tegen dementie bij type 2-diabetes (DIAB-IN-MIND)},
journal = {Nederlands Tijdschrift voor Diabetologie},
year = {2026},
volume = {24},
number = {2},
pages = {9--13},
doi = {10.1007/s12467-026-1624-4}
}
EUVIMED