EUVIMEDEUVIMED entdecken
Open Access · CC BY-NC-ND 4.0

Stress door diabetes; handvatten voor tijdige herkenning

Behiye Özcan

Nederlands Tijdschrift voor Diabetologie · 2026-03 · 24 (1) · 6-9

DOI: 10.1007/s12467-026-1616-4 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Nederlands Tijdschrift voor Diabetologie, online erschienen am 03.04.2026. Verfasst von Behiye Özcan. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-ND 4.0).

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Diabetes mellitus is één van de meest voorkomende chronische ziekten in Nederland: ruim 1,2 miljoen Nederlanders leven ermee.Het is niet alleen een aandoening met lichamelijke complicaties, maar ook een psychisch belastende ziekte, die een grote impact heeft op het dagelijks leven en welzijn.In onze maatschappij ervaren veel mensen stress, maar voor mensen met diabetes komt daar een extra laag bij: de voortdurende zorg om hun ziekte.Deze emotionele belasting wordt ook wel diabetes distress genoemd (zie kader).De oorzaken van deze stress zijn verschillend, bijvoorbeeld zorgen over mogelijke complicaties, angst voor hypoglykemieën en problemen om adviezen van de zorgverlener uit te voeren.Ook de klachten verschillen per persoon: sommigen maken zich zorgen over complicaties in de toekomst, anderen voelen zich angstig of uitgeput door de dagelijkse zorg.Deze emoties kunnen leiden tot slechtere zelfzorg, hogere HbA1c-waarden en een verhoogd risico op diabetescomplicaties. Helaas worden deze mentale problemen in de spreekkamer vaak niet of pas laat herkend.Door ze bespreekbaar te maken, kunnen zorgverleners een belangrijke bijdrage leveren aan zowel het lichamelijke als psychische welzijn van mensen met diabetes.Recent zijn verschillende tools en een e-learning ontwikkeld die handvatten bieden om stress door diabetes tijdig te herkennen en zo nodig te behandelen.Uit diverse internationale studies blijkt dat het percentage mensen met een hoge mate van diabetes distress rond de 45,6% ligt. 1 In Nederland ervaren een derde van de mensen met type 1-diabetes 2 en 10-30% van de mensen met type 2-diabetes stress door diabetes.3 Vrouwen vaker dan mannen.Tevens speelt etniciteit een belangrijke rol bij de mate waarin mensen stress door diabetes ervaren.In een Nederlandse studie is het voorkomen van stress door diabetes onderzocht bij meerdere etnische groepen: mensen met een niet-westerse migratieachtergrond blijken meer last van stress door diabetes te hebben, variërend van 10-32%, dan mensen met een Europese achtergrond (6%).3 Paraplubegrip Stress door diabetes is geen psychiatrische aandoening, maar een stressreactie op het moeten managen van een veeleisende chronische ziekte.Het is belangrijk om te weten dat stress door diabetes een 'paraplubegrip' (overkoepelend begrip) is voor verschillende vormen van ziektelast die iemands leven en welzijn kunnen beïnvloeden.Over het algemeen leggen we het uit als de mentale klachten die kunnen ontstaan als gevolg van het moeten managen van de ingewikkelde en veeleisende chronische ziekte die diabetes is.Omdat stress door diabetes een paraplubegrip is, kan distress er voor iedereen weer een beetje anders uitzien.De een zal wellicht meer stressklachten ervaren door de diabetes, iemand anders meer somberheid, en weer iemand anders meer angst.Al deze emoties en klachten zijn vormen van distress. Disbalans tussen draagkracht en draaglastDe oorzaak is een disbalans tussen iemands draagkracht (mentale veerkracht en energie) en de draaglast (last van diabetes).Iedereen met diabetes zal iets aan ziektelast ervaren, maar wanneer de ziektelast groter wordt dan de draagkracht, kun je klachten gaan ontwikkelen.Nogmaals: deze klachten kunnen er voor iedereen anders uitzien.Het kunnen 'milde' klachten zijn: vermoeidheid, een kort lontje, somberheid, geen zin om dingen te doen, te veel of te weinig eten, spanning, onzekerheid.Deze klachten houden meestal niet heel lang aan, en nemen na verloop van tijd weer af.Maar het kunnen ook forse klachten zijn of worden, zoals depressieve klachten, angstklachten, eetproblemen, stressklachten of meer fysieke klachten zoals schommelende, verhoogde of verlaagde glucosewaarden, moeite met slapen, hoofdpijn, afvallen of juist aankomen of algehele malaise.

Zitieren

APA

Özcan, B. (2026). Stress door diabetes; handvatten voor tijdige herkenning. Nederlands Tijdschrift voor Diabetologie, 24(1), 6-9. https://doi.org/10.1007/s12467-026-1616-4

Vancouver

Özcan B. Stress door diabetes; handvatten voor tijdige herkenning. Nederlands Tijdschrift voor Diabetologie. 2026;24(1):6-9. doi:10.1007/s12467-026-1616-4

BibTeX
@article{zcan2026,
  author = {Özcan, Behiye},
  title = {Stress door diabetes; handvatten voor tijdige herkenning},
  journal = {Nederlands Tijdschrift voor Diabetologie},
  year = {2026},
  volume = {24},
  number = {1},
  pages = {6--9},
  doi = {10.1007/s12467-026-1616-4}
}
Kostenlos starten →